ေဒါက္တာ ဆလုိင္းငြန္က်ဳံးလ်န္ႏွင့္ ေတြ႕ဆံုျခင္း

Indiana University, Maurer School of Law rS Doctor of Juridical Science ဘဲြ႕ရရွိၿပီးေနာက္ ဘြဲ႕လြန္ပါရဂူ သုေတသီ (Post-Doctoral Fellow and Post Doctoral Appointee) အျဖစ္ ေရြးခ်ယ္ခန္႔အပ္ျခင္း ခံခဲ့ရသူ ျဖစ္သည္။ ႈညိငေည Indiana University \ Center for Constitutional Democracy တြင္ Co-founder ႏွင့္ Assistant Director တာဝန္မ်ားကုိ ထမ္းေဆာင္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ယခုအခါ Myanmar Peace Center ၏ Legal Support Office တြင္ ဥပေဒအႀကံေပးအျဖစ္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ေနသူ ျဖစ္သည္။

Voice : အခု ျမန္မာ့ႏုိင္ငံေရးေလာကမွာေရာ၊ သာမန္လူေတြအၾကားမွာေရာ ပီအာ (အခ်ဳိးက်ကုိယ္စား ျပဳျခင္း) စနစ္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေျပာဆို၊ ေ၀ဖန္၊ သုံးသပ္ ေနၾကပါတယ္။ ပီအာအေၾကာင္းကို ထဲထဲ၀င္၀င္သိတဲ့ သူထက္ သိပ္မသိဘဲ ေျပာေနၾကတာမ်ားေနတဲ့အတြက္ ဆရာကေတာ့ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ ဘာသာရပ္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ေရာ၊ ေရြးေကာက္ပြဲစနစ္ေတြနဲ႔ပတ္သက္ လုိ႔ေရာ ကြၽမ္းက်င္တဲ့ ဥပေဒပညာရွင္တစ္ေယာက္ ဆိုေတာ့ ပီအာက်င့္သုံးသင့္တယ္၊ မက်င့္သုံးသင့္တယ္ ဆိုတာ အသာထားၿပီး ပထမဦးဆုံးအေနနဲ႔ ပီအာကို သာမန္လူေတြ နားလည္ေအာင္ နည္းနည္းေလာက္ ရွင္းျပပါလားဆရာ။Dr. SNCL : ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ဆရာ။ ကြၽန္ေတာ္ ဆရာ့ေမးခြန္းေတြ မေျဖခင္မွာ ႀကိဳတင္ ေျပာၾကားလုိတာ ရွိပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္ လက္ရွိ Myanmar Peace Centerမွာ ဥပေဒအႀကံေပး တာဝန္ထမ္းေဆာင္ ေနေပမယ့္ ကြ်န္ေတာ့္ ေျဖၾကားခ်က္ေတြဟာ MPC နဲ႔ သက္ဆုိင္ျခင္း မရွိပါဘူး။ ကြၽန္ေတာ့္ ပုဂၢိဳလ္ေရး အျမင္၊ သုံးသပ္ခ်က္၊ ေဝဖန္ခ်က္ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ပီအာဆိုတဲ့ (Proportional Representation) ကုိ အထူးတလည္ ရွင္းျပစရာ မလုိဘူးလုိ႔ ယူဆပါတယ္။ အသည္းၾကားက မဲတစ္ျပားကုိ ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ မဲေပးသူတုိင္း ‘အခ်ဳိးက် ကုိယ္စားျပဳမႈ/ျခင္း’ အမ်ားဆုံး ရရွိေစမယ့္ မဲေပးျခင္းစနစ္ မ်ားစြာထဲက တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ ပီအာကုိ က်င့္သုံးရင္ေတာင္မွ မဲေပးတဲ့ သူေတြရဲ႕ မဲအမ်ားဆုံး ရတဲ့သူေတြက ဆုံးျဖတ္ခ်က္ကုိ ခ်ႏုိင္တဲ့ အခြင့္အေရး ရရွိေစမွာ ျဖစ္သလုိ မဲအမ်ားဆုံး မရရွိတဲ့သူေတြက ၎တုိ႔ကုိ မဲေပးသူေတြအား ရရွိသင့္ ရရွိထုိက္တဲ့ မဲအခ်ဳိးအစားအလုိက္ ကုိယ္စားျပဳခြင့္ ရရွိေစမယ့္စနစ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ပီအာဆုိတာ ဒါပါပဲ။ တစ္ဆက္တည္းမွာပဲ ပီအာစနစ္ဆုိတာ တစ္ခုတည္း ရွိတာမဟုတ္ပါဘူး။ မတူညီတဲ့ ပီအာစနစ္ေတြ မ်ားစြာရွိေပမယ့္ အေျခခံ သေဘာတရားကေတာ့ အခ်ဳိးအက်ဆုံး ကုိယ္စားျပဳမႈကုိ ျဖစ္ထြန္းေစတဲ့ မဲေပးျခင္းစနစ္ တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။

Voice : ေနာက္တစ္ခုက ဆရာလည္း သိတဲ့အတုိင္း ျမန္မာျပည္မွာက လူထုအမ်ားစုက ေလးစားၾကည္ညိဳတဲ့ သူေတြေျပာရင္ အမ်ားစု လက္ခံတတ္ၾကတယ္။ သူတို႔ေထာက္ခံ၊ ကန္႔ကြက္ရင္လည္း ဒီလိုပဲ။ အဲေတာ့ ပီအာကိစၥမွာလည္း အင္န္အယ္လ္ဒီ အပါအဝင္ တိုင္းရင္းသား ပါတီတခ်ဳိ႕က ဒီစနစ္က်င့္သုံးရင္ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပတဲ့အခါ ႐ႈပ္ေထြးမႈေတြ ျဖစ္မယ္၊ သူတို႔ပါတီအေပၚ ေထာက္ခံေနတဲ့ မဲေတြကို ျပန္႔က်ဲသြားေအာင္ လုပ္တယ္၊ ႀကံ့ခုိင္ေရးပါတီက ၂၀၁၅ မွာ အမ်ားစု ႏုိင္ေျခမရွိလို႔ ဒီစနစ္ကို တစ္ဖက္လွည့္နဲ႔ တင္သြင္းတယ္၊ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒ ျပင္ဆင္ေရးအတြက္ ႀကိဳးစားေနခ်ိန္မွာ ႐ႈပ္ေထြးသြားေအာင္ လုပ္တယ္ အစရွိတ့ဲ အခ်က္ေတြကို မူတည္ၿပီး ပီအာကို ကန္႔ကြက္ေနပါတယ္။ ဆရာ့အေနနဲ႔ အဲဒီလိုအျမင္ေတြနဲ႔ ကန္႔ကြက္မႈေတြ အေပၚမွာေရာ ဆရာဘယ္လို သုံးသပ္မိပါသလဲ။

Dr. SNCL : အိမ္စာေကာင္းေကာင္း မလုပ္တဲ့ ေက်ာင္းသား၊ ေက်ာင္းသူေတြက ဆရာ၊ ဆရာမေတြ ေရွ႕မွာ ဆင္ေျခဆင္လက္ အမ်ားဆုံး ေပးတတ္ၾကပါတယ္။ ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏုိင္ငံမွာျဖစ္ျဖစ္၊ အျခားဘယ္ႏုိင္ငံမွာျဖစ္ျဖစ္ လူတစ္ဦး တစ္ေယာက္ကုိ ၾကည္ညိဳ ေလးစားတာနဲ႔ သူေျပာသမွ်ကုိ လုိက္ေယာင္ လုိက္လုပ္တယ္ဆုိတာ ကုိယ္ပုိင္ အသိဉာဏ္အေပၚ အေျခခံတဲ့ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ မခ်မွတ္ႏုိင္တဲ့ အခါမ်ဳိးမွာ မွန္ကန္တဲ့ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ခ်ႏုိင္မယ္ ယူဆတဲ့ အျခားလူ အေပၚမွာ မွီခုိတဲ့ ဓေလ့တစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေန႔ ကြၽန္ေတာ္ သိသေလာက္ကေတာ့ အိမ္စာေကာင္းေကာင္း မလုပ္ဘဲ ပီအာကိစၥ ေျပာဆုိေနသူေတြက ဒီတုိင္းျပည္မွာ မ်ားေနပါတယ္။

ပီအာစနစ္ဆုိတာ ပါတီတစ္ခုကုိ ေထာက္ခံေနတဲ့မဲေတြ ကြဲၿပဲသြားေအာင္ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ ဖန္တီးလုိက္တဲ့စနစ္ မဟုတ္ပါဘူ။ မဲေပးသူတုိင္း ေပးလုိက္တဲ့မဲရဲ႕ ထုိက္တန္တဲ့ ခံစားခြင့္ မွ်မွ်တတ ရရွိေရး အမ်ားဆုံး ျဖစ္ေအာင္ လုိလားသူေတြက ဖန္တီး က်င့္သုံးလုိက္တာပါ။ ဒီလုိေျပာႏုိင္တာကလည္း ကမာၻမွာ ပီအာစနစ္ကုိ က်င့္သုံးတဲ့ တုိင္းျပည္က FPTP ကုိ က်င့္သုံးတဲ့ တုိင္းျပည္ထက္ ပုိမ်ားတယ္ဆုိတဲ့ အခ်က္က သက္ေသျပေနပါတယ္။ ပီအာစနစ္ မက်င့္သုံးတုိင္း ေရြးေကာက္ပြဲ ေနာက္ပုိင္းမွာ တည္ၿငိမ္မႈ ရွိတယ္ဆုိတာ အေထာက္အထားေလး ျပႏုိင္ဖုိ႔ လုိပါတယ္။ ပီအာသုံးၿပီး ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေအးခ်မ္းသာယာတဲ့ တုိင္းျပည္ တည္ေဆာက္တဲ့ တုိင္းျပည္ေတြ အမ်ားႀကီးရွိတာ လူတုိင္းအသိ ျဖစ္ပါတယ္။ လာမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ ပီအာစနစ္ မက်င့္သုံးလုိ႔ တုိင္းျပည္ ကေမာက္ကမ ျဖစ္မယ္ဆုိၿပီး ေျပာဆုိလႈပ္ရွား ေနသူေတြအေနနဲ႔ ပီအာစနစ္ သေဘာသဘာဝကုိ ေက်ညက္ေအာင္ ဖတ္႐ႈေလ့လာ နားလည္ထားဖုိ႔ လုိတယ္လုိ႔ ယူဆပါတယ္။

ေနာက္တစ္ခ်က္က လာမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ ပါတီတစ္ခုက အျပတ္အသတ္ အႏုိင္ရမွာကုိ ေၾကာက္တဲ့ သူေတြက ပီအာကုိ ထြက္ေပါက္တစ္ခု အေနနဲ႔ အျခားပါတီေတြက အသုံးခ်ေနတယ္ဆုိၿပီး ေျပာဆုိေနသူေတြကလည္း ျမန္မာႏုိင္ငံ လြတ္လပ္ေရး ေနာက္ပုိင္း ေရြးေကာက္ပြဲ ရလဒ္ေတြနဲ႔ ႏုိင္ငံေရး ျဖစ္စဥ္ ေတြကုိ ေသခ်ာေလ့လာ သုံးသပ္ဖုိ႔ လုိပါတယ္။ FPTP မဲေပးတဲ့စနစ္ကုိ လြတ္လပ္ေရး ရရွိၿပီးေနာက္ က်င့္သုံးခဲ့တဲ့အတြက္ မဲေပးခြင့္ရွိသူ ၁၀၀ ရာခုိင္ႏႈန္းထဲက ၆၄ ရာခုိင္ႏႈန္းေက်ာ္ မဲရရွိခဲ့ေပမယ့္ အမတ္ေနရာ ၉၅ ရာခုိင္ႏႈန္းေက်ာ္ ရခဲ့လုိ႔ တုိင္းျပည္ နစ္နာခဲ့တဲ့သမုိင္း၊ မဲဆႏၵရွင္ စုစုေပါင္း ၅၉ ရာခုိင္ႏႈန္းေက်ာ္ရဲ႕ မဲရရွိခဲ့ေပမယ့္ အမတ္ေနရာ ၈၀ ဒသမ ၈၂ရာခုိင္ႏႈန္းေက်ာ္ ရရွိခဲ့လုိ႔ ပဋိပကၡ ၾကာရွည္ခဲ့တဲ့သမုိင္း၊ မဲဆႏၵရွင္ ၆၇ ရာခုိင္ႏႈန္း ေက်ာ္ရဲ႕ မဲရရွိခဲ့ေပမယ့္ အမတ္ေနရာ ၉၉ ရာခုိင္ႏႈန္း ေက်ာ္ရရွိၿပီး လႊတ္ေတာ္မွာ မည္မည္ရရ ျပည္သူအတြက္ ဘာမွမလုပ္ေဆာင္ခဲ့တဲ့ အျဖစ္ေတြကုိ ပကတိ အေနအထားအတုိင္း ေလ့လာသုံးသပ္ၿပီးမွ ပီအာေကာင္းျခင္း မေကာင္းျခင္းကုိ သုံးသပ္ေဝဖန္လုိ႔ ရပါတယ္လုိ႔ ယူဆပါတယ္။

Voice : ျမန္မာ့ႏုိင္ငံေရးမွာ ဆရာသိတဲ့အတိုင္းပဲ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒပါ ၅၉ (စ)၊ ၄၃၆ ျပင္ဆင္ေရး ေထာက္ခံ/ကန္႔ကြက္မႈေတြ၊ ၂၀၁၄ ၾကားျဖတ္ ေရြးေကာက္ပြဲ မဲဆြယ္စည္း႐ုံးခြင့္ ကန္႔သတ္ခ်က္ကိစၥ၊ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲေရးအတြက္ ၿငိမ္းခ်မ္း ေရးေဆြးေႏြးပြဲနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ကြဲလြဲတဲ့အျမင္၊ သုံးသပ္ခ်က္ေတြ၊ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒ ျပင္ဆင္ေရး လူထုလႈပ္ရွားမႈေတြ၊ လက္မွတ္ေရးထိုး စည္း႐ုံးမႈေတြနဲ႔ ႐ႈပ္ေထြးေနတ့ဲအခ်ိန္ လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ ေနရာအမ်ားစု ရထားတဲ့ အာဏာရလို႔ ေျပာရမယ့္ ႀကံ့ခိုင္ေရးပါတီနဲ႔ တပ္မေတာ္သား လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ေတြရဲ႕ သေဘာတူညီမႈနဲ႔ ပီအာစနစ္ က်င့္သုံးေရးအဆိုကို လႊတ္ေတာ္ ႏွစ္ရပ္စလုံးက လက္ခံလိုက္တဲ့အေပၚ ဘယ္လိုမ်ား ျမင္ပါသလဲခင္ဗ်။

Dr. SNCL : ပုဒ္မ ၅၉၊ ပုဒ္မ ၄၃၆ စတဲ့ ကိစၥေတြအတြက္ လႈပ္ရွားမႈေတြ လုပ္ၾကတာ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံအရ ႏုိင္ငံသား ျဖစ္သူတုိင္း ဥပေဒနဲ႔အညီ လုပ္ပုိင္ခြင့္ရွိတဲ့ ကိစၥေတြပါ။ မွားတယ္ မွန္တယ္ ကြ်န္ေတာ့္အေနနဲ႔ ေျပာလုိ႔ မရပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ယထာဘူ တက်က် ေျပာရမယ္ဆုိရင္ ၄၃၆ လက္မွတ္ေရးထုိးတဲ့ ငါးသန္းကုိ ကြၽန္ေတာ္ ႐ုိးသားစြာ ေမးလုိပါတယ္။ အဲဒီ ငါးသန္းေက်ာ္ထဲက ဘယ္ႏွေယာက္ကမ်ား ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒကုိ အစအဆုံးဖတ္ၿပီး ၄၃၆ ကုိ ျပင္ဖုိ႔ လက္မွတ္ ေရးထုိးၾကသလဲ ဆုိတဲ့အခ်က္ပါ။ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံကုိ ျပန္ၾကားေရး ဝန္ႀကီးဌာနက ပုံႏွိပ္ထုတ္ ေဝထားတာ ကြၽန္ေတာ္ သိသေလာက္ အုပ္ေရ ၄၀၀၀၀ ေလာက္ပဲ ရွိပါတယ္။ အင္တာနက္ထဲမွာ တင္ထားတဲ့ ဟာကုိ ဖတ္ပါတယ္ဆုိၿပီး ေျပာသူေတြလည္း ရွိပါ တယ္။ ဒီေလာက္ အင္တာနက္ ေကာ္နက္ရွင္ မေကာင္းေသးတဲ့ တုိင္းျပည္မွာ လူဘယ္ႏွေယာက္ကမ်ား ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒကုိ အင္တာနက္ထဲက ေဒါင္းလုပ္လုပ္ၿပီး အစအဆုံး ဖတ္ၾကသလဲ။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ မဲေပးခြင့္ရွိသူ ၂၀၀၈ ျပည္သူ႔ဆႏၵ ခံယူပြဲ မွတ္တမ္းမ်ားနဲ႔ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲ မွတ္တမ္းမ်ားအရ သန္း ၃၀ ေက်ာ္ပါတယ္။ သန္း ၃၀ ေက်ာ္တဲ့ မဲေပးခြင့္ ရွိသူေတြၾကားမွာ အုပ္ေရ ၄၀၀၀၀ ကုိ ေ၀ၾကည့္လုိက္ပါ။ သက္ဆုိင္ရာ ဝန္ႀကီးဌာနကုိလည္း စိတ္တုိမိပါတယ္။

ဒီေနရာမွာ ကုိယ္ေတြ႕ အျဖစ္အပ်က္ေလးတခ်ဳိ႕ ေျပာျပလုိပါတယ္။ မုံရြာ၊ မႏၲေလး၊ ေတာင္ႀကီးၿမိဳ႕ေတြ က ႏုိင္ငံေရး တက္ႂကြသူ လူငယ္လူႀကီး ၁၀၀၀ ေက်ာ္နဲ႔ ေတြ႕ခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဘယ္ႏွေယာက္က ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒကုိ အစအဆုံး ဖတ္ဖူးသလဲ၊ သုံးသပ္ဖူးသလဲ၊ ဆန္းစစ္ဖူးသလဲဆုိၿပီးေမးေတာ့ ၁၅ ေယာက္ ၂၀ ေယာက္ မေက်ာ္ပါဘူး။ ၄၃၆ ျပင္ဆင္ေရး ဘယ္ႏွေယာက္က လက္မွတ္ ေရးထုိးၾကသလဲလုိ႔ ေမးျမန္းခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၀၈ ဖြဲ႔စည္းပုံကုိ အစအဆုံး မဖတ္ခဲ့ေပမယ့္ ထုိးခဲ့တဲ့သူေတြက ပုိမ်ားပါတယ္။ ဒီဟာႀကီးက ကြၽန္ေတာ့္အတြက္ေတာ့ စုိးရိမ္စရာႀကီး ျဖစ္ေနပါတယ္။

ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ျဖစ္စဥ္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ကြၽန္ေတာ္လည္း ပါဝင္လာခဲ့တဲ့အတြက္ သံုးႏွစ္တာ ကာလအတြင္း တုိးတက္မႈေတြကုိ အဆင့္ဆင့္ ကုိယ္ေတြ႕ သိျမင္လာခဲ့ပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ သံုးႏွစ္တာ အတြင္းမွာ အစုိးရ ကုိယ္စားျပဳတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကုိင္ေတြကုိ ကုိယ္စားျပဳတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေတြ အၾကားမွာ အစည္းအေ၀းေပါင္း ၃၀၀ နီးပါး ျပဳလုပ္ ခဲ့ၾကၿပီးမွ ဒီအေျခအေနကုိ ေရာက္ရွိႏုိင္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ လႊတ္ေတာ္အမတ္ ဦးခက္ထိန္နန္ ေျပာခဲ့သလုိပဲ “ယခင္က ယုံၾကည္မႈ မရွိခဲ့လုိ႔ ႏုိင္ငံျခား တုိင္းျပည္ေတြမွာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ရရွိေရး ေဆြးေႏြးပြဲေတြ လုပ္ခဲ့ၾကတယ္။ ေနာက္တစ္ဆင့္ နယ္စပ္ေတြမွာ လုပ္ခဲ့ၾကတယ္။ ေနာက္တစ္ဆင့္ တုိင္းေဒသႀကီးနဲ႔ ျပည္နယ္ ၿမိဳ႕ေတာ္ေတြမွာ လုပ္ခဲ့ၾကတယ္။ အခုေတာ့ ရန္ကုန္မွာ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ လုပ္ႏုိင္တဲ့အဆင့္ ေရာက္လာတယ္။” ဒါေတြဟာ လက္ေတြ႔ပါဝင္မွ တန္ဖုိး မွန္မွန္ကန္ကန္ ျဖတ္ႏုိင္မယ့္ ကိစၥေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ သေဘာမတူ ညိႇႏႈိင္းစရာ အခ်က္ ၁၃၀ ေက်ာ္ကေန၊ ၁၀၀ ေလာက္ သေဘာတူေအာင္ ညိႇႏိႈင္းခဲ့ၾကတယ္။ က်န္တဲ့ ၃၀ ေလာက္ကေန ငါးခုေလာက္ ညိႇဖုိ႔က်န္ရွိေနတဲ့ အေနအထား ေရာက္လာတယ္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ျဖစ္စဥ္ကိစၥ တကယ္ပါဝင္မွ တကယ္သိႏုိင္တာပါ။ ျဖစ္စဥ္၊ တုိးတက္မႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အျငင္းပြားစရာ မရွိပါဘူး။

လႊတ္ေတာ္ထဲက ကုိယ္စားလွယ္ အမ်ားဆုံး ေနရာရရွိထားတဲ့ ျပည္ခုိင္ၿဖိဳးနဲ႔ တပ္မေတာ္သား ကုိယ္စားလွယ္မ်ားက ပီအာစနစ္ကုိ က်င့္သုံးဖုိ႔ ေထာက္ခံတယ္ဆုိတာ အေၾကာင္းအမ်ဳိးမ်ဳိး ရွိမွာပါ။ ကြၽန္ေတာ္က ျပည္ခုိင္ၿဖိဳး ပါတီဝင္လည္းမဟုတ္၊ တပ္မေတာ္သား ကုိယ္စားလွယ္လည္း မဟုတ္ဆုိေတာ့ အတြင္းကိစၥ မသိပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ကြၽန္ေတာ္သိတာက ပီအာစနစ္ကုိ က်င့္သုံးရန္ ေထာက္ခံျခင္းဟာ ‘Tyranny of Majority’ လုိ႔ လူသိမ်ားတဲ့ လူအုပ္ႀကီး ျခယ္လွယ္မႈစနစ္ကုိ ဆန္႔က်င္လုိ႔ ေထာက္ခံၾကတာ ျဖစ္မယ္ဆုိတဲ့ ပီအာစနစ္ အေျခခံ ယူဆခ်က္ ျဖစ္ပါတယ္။ FPTP စနစ္ကုိ က်င့္သုံးၿပီး အႏုိင္ရသြားလုိ႔ လႊတ္ေတာ္မွာ ျဖစ္ျဖစ္၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွာျဖစ္ျဖစ္၊ တရားစီရင္ေရးမွာ ျဖစ္ျဖစ္ ဗုိလ္က်လုိစိတ္ မရွိတဲ့လူေတြက ပီအာစနစ္ကုိ က်င့္သုံးဖုိ႔ လုိလားၾကတာ ျဖစ္မွာပါ။ အသည္းၾကားက မဲတစ္ျပားေပးၾကတဲ့ မဲဆႏၵရွင္တုိင္းရဲ႕ မဲတန္ဖုိးကုိ ေလးစားတဲ့သူတုိင္းက ပီအာစနစ္ကုိ ႀကိဳက္ႏွစ္သက္ၾကတယ္။ ဒါဟာ ပီအာစနစ္ရဲ႕ အနက္႐ႈိင္းဆုံးေသာ တန္ဖုိးျဖစ္ပါတယ္။

ဥပမာအေနနဲ႔ ေျပာရရင္ ၂၀၁၂ ၾကားျဖတ္ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ မဲထည့္တဲ့သူ အားလုံးရဲ႕ ၄၀ ရာခုိင္ႏႈန္း နီးပါးဟာ လႊတ္ေတာ္မွာ ကုိယ္စားျပဳမႈ ဆုံး႐ႈံးခဲ့ၾကပါတယ္။ သူတုိ႔တစ္ေတြ လုိလားခ်က္၊ ေတာင့္တခ်က္၊ လုိအပ္ခ်က္ေတြကုိ လႊတ္ေတာ္ကေန ကုိယ္စားျပဳ ေျပာဆုိေပမယ့္ လူေတြကုိ ယေန႔ က်င့္သုံးေနတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲ စနစ္ေၾကာင့္ ဆုံး႐ႈံးသြားျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ မဲသာ ေပးလုိက္ရတယ္။ ၂၀၁၂ ကေန ၂၀၁၅ အထိ ပါးစပ္ပိတ္ၿပီး ေနၾကရမယ္။ ဒါဟာ FPTP စနစ္ရဲ႕ အားနည္းခ်က္ပါ။

Voice : ဆရာ့အေနနဲ႔ေကာ ပီအာစနစ္ကို က်င့္သုံးသင့္တယ္ ဒါမွမဟုတ္ မက်င့္သုံး သင့္ေသးဘူးလို႔ ထင္ပါသလား၊ က်င့္သုံး သင့္တယ္လို႔ထင္ရင္ ဒါမွမဟုတ္ မက်င့္သုံးသင့္ေသးဘူးလို႔ ထင္ရင္လည္း ဘာ့ေၾကာင့္ မ်ားပါလဲခင္ဗ်။

Dr. SNCL : ဆရာ့ေမးခြန္းမွာ ‘မက်င့္သုံးသင့္ေသးဘူးလုိ႔ ထင္ပါသလား’ ဆုိတဲ့ စာေၾကာင္းမွာ ‘ဒေသးဘူးလား’ ဆုိတဲ့ ေဝါဟာရက ေတာ္ေတာ့္ကုိ အေရးႀကီးပါတယ္။ က်င့္သုံးသင့္ မသင့္ဆုိတာ အထက္က ကြၽန္ေတာ့္ ေျဖၾကားခ်က္ေတြမွာ ရွင္းလင္းၿပီးသား ျဖစ္ပါတယ္။ အသည္းၾကားက မဲတစ္ျပားေပးခြင့္ရွိတဲ့ ႏုိင္ငံသား တုိင္းကုိ မွ်မွ်တတ ကုိယ္စားျပဳႏုိင္တဲ့ စနစ္ျဖစ္တဲ့အတြက္ က်င့္သုံးရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ‘မက်င့္သုံးသင့္ေသးဘူးလား’ ဆုိေတာ့လည္း ဟုတ္ပါတယ္။ Proportional Repretation (PR) န႔ဲ Permanent Resident (PR) ဆုိတဲ့ အတုိေကာက္ PR ႏွစ္ခုကုိ ေရာေထြးေနတဲ့ ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ပီအာကုိ က်င့္သုံးဖုိ႔ အထူးႀကိဳးစားရဦးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၆၂ က ေသဆုံးသြားတဲ့ ဒီမုိကေရစီစနစ္ဟာ ၂၀၁၀ မွ လူျပန္ၿပီး ေမြးလာတာပါ။ အခုမွ ၃ ႏွစ္သား အရြယ္ပဲ ရွိပါေသးတယ္။ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲကလည္း အလြန္နီးေနၿပီ။ ႏုိင္ငံလုံးဆုိင္ရာ အပစ္အခတ္ရပ္စဲ ေရးလက္မွတ္ထုိး၊ ႏုိင္ငံေရးေဆြးေႏြးမႈ မူေဘာင္ေတြ ခ်မွတ္၊ ႏွစ္ေပါင္း ၆၀ ေက်ာ္ၾကာတဲ့ ပဋိပကၡကုိ ႏုိင္ငံေရး ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားမွ ကုထုံးရွာဆုိတဲ့ ကိစၥကလည္း ရွိေသးဆုိေတာ့ အခ်ိန္တုိတို အတြင္းမွာ PR ကုိ မဲေပးခြင့္ရွိသူ သန္း ၄၀ ေက်ာ္ ႏုိင္ငံသားမ်ားအေနနဲ႔ အႂကြင္းမဲ့ နားလည္ေအာင္ လုပ္ဖုိ႔ဆုိတာလည္း မလြယ္ပါဘူး။

ဒါေပမဲ့ ပီအာစနစ္ကုိ က်င့္သုံးႏုိင္ေရး အခုကတည္းက စတင္ၿပီး လုပ္ေဆာင္ဖုိ႔ အားလုံးမွာ တာ၀န္ ရွိပါတယ္။ ၂၀၁၅ မွာ က်င့္သုံးဖို႔ အဆင္သင့္မျဖစ္ေတာင္ မွ ၂၀၂၀၊ ၂၀၂၅၊ ၂၀၃၀ ေလာက္မွာ က်င့္သုံးဖို႔ အခုကတည္းက စတင္လုပ္ေဆာင္သင့္ပါတယ္။

Voice : ဝိဝါဒ သိပ္ကြဲလြဲေနတဲ့ ပီအာစနစ္ကို ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေခါင္းေဆာင္တဲ့ အန္အယ္လ္ဒီရဲ႕သေဘာထားေၾကာင့္ သိတဲ့အတုိင္း ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ေလးစားၾကည္ညိဳ ေထာက္ခံၾကတဲ့ ျပည္သူ အမ်ားစုကလည္း မႀကိဳက္ႏွစ္သက္ ၾကတဲ့သေဘာ ေတြ႕ရပါတယ္။ လက္ရွိ အေျခအေနမွာ ေရရွည္ေကာင္း ဖို႔အတြက္ ပီအာစနစ္ က်င့္သုံးသင့္တယ္ဆိုရင္ေတာင္ ဒီလို ျပည္သူလူထုအမ်ားစုက သေဘာမတူတဲ့ၾကားထဲ က လက္ေတြ႕ က်င့္သုံးလိုက္ရင္ ႏွစ္ဖက္ထိပ္တိုက္ ရင္ဆိုင္တာေတြ ျဖစ္မလာႏုိင္ဘူးလား ခင္ဗ်။ ဆရာ့ အေတြ႕အႀကဳံနဲ႔ သီအိုရီသေဘာနဲ႔ သုံးသပ္ေပးပါလား။

Dr. SNCL : ပခုကၠဴမွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကုိ ပီအာစနစ္ကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေမးတဲ့ ေမးခြန္းအေပၚ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေျဖဆုိတဲ့အသံ ဖုိင္တဲြ ကုိ ကြၽန္ေတာ္ ေလ့လာ သုံးသပ္ခဲ့ပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ ထင္တာကေတာ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ကုိယ္တုိင္က မသဲမကြဲ ျဖစ္ေနတယ္လုိ႔ ယူဆပါတယ္။ ပီအာဆုိတာ အျဖဴမွန္းမသိ၊ အမည္းမွန္း မသိေသးတဲ့ ျပည္သူေတ ကုိ လက္ထဲလႊဲခ်လုိက္တာနဲ႔ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ရင္ဆုိင္ေနရတဲ့ ျပႆနာ ၿပီးသြားမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ တစ္ဖက္မွာလည္း သူမက မႀကိဳက္တဲ့ဘ က္ကေန ေျပာသြားေတာ့ သူ႔ကုိ ယုံၾကည္အားကုိး ေမွ်ာ္လင့္ေနတဲ့ လူေတြတခ်ဳိ႕က ပီအာစနစ္အေၾကာင္း ဂဃနဏ မသိေပမယ့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကုိ ယုံၾကည္စိတ္ခ်တဲ့အတြက္ ပီအာကုိ ဆန္႔က်င္တဲ့ ဆႏၵျပပြဲေတြ ျဖစ္ေနတယ္လုိ႔ပဲ သုံးသပ္ပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္ မွားႏုိင္ပါတယ္။ ဒုတိယအခ်က္ကေတာ့ ဒီမုိကေရစီ ေရကန္ႀကီးထဲမွာ အားလုံးက ေရကစားေနၾကေတာ့ ထိပ္တုိက္ ရင္ဆုိင္မႈေတြ၊ ပြတ္တုိက္မႈေတြ၊ ထိမိခုိက္မိျခင္းေတြ ရွိႏုိင္ပါတယ္။ ဒီမုိကေရစီ သေဘာသဘာဝ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီမုိကေရစီ သေဘာသဘာဝ ျဖစ္တဲ့အတုိင္း ဒီမုိကေရစီ နည္းက်က် ႏွစ္ဖက္ညိႇႏႈိင္းၿပီးေတာ့ အမ်ဳိးသား အက်ဳိးစီးပြား (National Interest) ကုိေရွ႕ထား၊ ပါတီမ်က္ႏွာကုိ၊ ပုဂၢလိကအက်ဳိးကုိ ေနာက္ထား ႏုိင္ငံသားအားလုံး ပူးေပါင္း အေျဖရွာတတ္ၾကဖို႔ပဲ လုိအပ္ပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ ဒီမုိကေရစီ ေရကန္ကလည္း သိပ္မက်ယ္၊ နက္လည္းမနက္၊ ေနကလည္း ပူ၊ ေရကူးလုိသူကမ်ားေတာ့ လက္ရွိ ႀကံဳေတြ႕ေနတာေတြက သိပ္ၿပီး ထူးဆန္းတာ မဟုတ္ပါဘူး။

Voice : လက္ရွိ ျမန္မာ့ႏုိင္ငံေရး အေျခအေနအရ အန္အယ္လ္ဒီနဲ႔ တိုင္းရင္းသားပါတီေတြ နားလည္ထားတဲ့ ပီအာစနစ္နဲ႔ လက္ေတြ႕က်င့္သုံးဖို႔ ျပင္ေနတဲ့ ပီအာစနစ္ ကြဲျပားမႈရွိသလားဗ်။

Dr. SNCL : အားမနာစတမ္း ေျပာရရင္ NLD ျဖစ္ျဖစ္၊ တုိင္းရင္းသား ပါတီမ်ားျဖစ္ျဖစ္၊ တျခားပါတီေတြျဖစ္ျဖစ္ ပီအာနဲ႔ ပတ္သက္လာရင္ စမ္းတဝါးဝါး ျဖစ္ေနတယ္လုိ႔ ယူဆပါတယ္။ အားလုံးကုိေတာ့ မဆုိလုိပါ။ တခ်ဳိ႕ တုိင္းရင္းသားပါတီမ်ား၊ တျခားပါတီ ေခါင္းေဆာင္မ်ားနဲ႔လည္း ပီအာကိစၥနဲ႔ ထိေတြ႕ၿပီး ေဆြးေႏြးခဲ့ဖူးပါတယ္။ အမ်ားစုကေတာ့ မဲေပးခြင့္ ရွိသူေတြ အမ်ားစုက ကုိယ္စားျပဳခြင့္ ရရွိေရးထက္ ပါတီအႏုိင္ရေရးကုိသာ ဦးစားေပးေနၾကတာ ေတြ႕ရွိရပါတယ္။ ၂၀၁၅ မွာ မိမိတုိ႔ ပါဝင္ယွဥ္ၿပိဳင္တဲ့ မဲဆႏၵနယ္မွာ မိမိတုိ႔ပါတီ အႏုိင္ရေရး၊ မိမိတုိ႔ ကုိယ္စားလွယ္ အႏုိင္ရေရးကုိ ဦးစားေပး လုပ္ေဆာင္ေနတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ဒီခ်ဳပ္ ပီအာ မရွိသလုိ တုိင္းရင္းသားပီအာ ဆုိတာလည္း မရွိပါဘူး။ စနစ္မကြဲျပားေပမယ့္ နားလည္မႈ ကြဲျပားျခင္း၊ စုိးရိမ္မႈ လြန္ကဲျခင္းေတြေၾကာင့္ မတူညီတဲ့ သုံးသပ္ခ်က္ေတြ ထြက္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္ၿပီး လႊတ္ေတာ္က ဖြဲ႔စည္းလုိက္တဲ့ ပီအာစနစ္ ေလ့လာေရး ေကာ္မရွင္က လူႀကီးတခ်ဳိ႕နဲ႔လည္း ေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြး ခဲ့ဖူးပါတယ္။ ေကာ္မရွင္က လႊတ္ေတာ္ကုိ ဘယ္လုိ အႀကံျပဳမလဲ ဆုိတာကုိေတာ့ ေစာင့္ၾကည့္ဖုိ႔ လုိအပ္သလုိ ေပးလုိက္တဲ့ အႀကံေတြကုိလည္း ေလ့လာသုံးသပ္ဖုိ႔ လုိပါတယ္။ ၿပီးမွပဲ လုပ္သင့္တာ ဆက္လုပ္ၾကမွာ ျဖစ္တယ္။ မဟုတ္လုိ႔ရွိရင္ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔တစ္ေတြ လႊတ္ေတာ္အထက္ ေရာက္ေနသလုိ ျဖစ္သြားႏုိင္တယ္။

Voice : ဒါဆုိရင္ ပီအာစနစ္ကုိ က်င့္သုံးရင္ ဘယ္သူ႔အတြက္ အက်ဳိးအျမတ္ အထြက္ဆုံး ျဖစ္မွာလဲလုိ႔ ဆရာယူဆပါသလဲ။

Dr. SNCL : ပီအာစနစ္ကုိ က်င့္သုံးႏုိင္တဲ့ တစ္ေန႔က်ရင္ အမ်ဳိးသမီးေတြအတြက္ အေကာင္းဆုံး ျဖစ္လာမယ္။ ဥပမာ-ပီအာစနစ္ က်င့္သုံးတဲ့ ဆီြဒင္ႏုိင္ငံ လႊတ္ေတာ္မွာ ပီအာစနစ္ေၾကာင့္ အမ်ဳိးသမီး ကုိယ္စားျပဳမႈ ၄၅ ရာခုိင္ႏႈန္းေက်ာ္ ရရွိခဲ့တယ္။ FPTP စနစ္က်င့္သုံးတဲ့ အေမရိကန္မွာ FPTP စနစ္ေၾကာင့္ အမ်ဳိးသမီး လႊတ္ေတာ္ ကုိယ္စားလွယ္ ၁၂ ရာခုိင္ႏႈန္းပဲ ရရွိတယ္။

ဒုတိယအေနနဲ႔ လူဦးေရနည္းတဲ့ တုိင္းရင္းသားေတြကုိ ကုိယ္စားျပဳမႈႏႈန္း ပုိျမင့္လာမယ္။ ဘာျဖစ္လုိ႔ လဲဆုိေတာ့ FPTP စနစ္လုိ မဲေပးသူ ၂၀ ရာခုိင္ႏႈန္း၊ ၃၀ ရာခုိင္ႏႈန္းေလာက္ ကုိယ္စားျပဳခြင့္ ဆုံး႐ႈံးျခင္းကေန လြတ္ေျမာက္လာမယ္။ Gender အေၾကာင္းျပၿပီး ေနရာေတာင္းတာမ်ဳိး၊ လူမ်ဳိးေရး၊ ဘာသာေရး အေၾကာင္းျပၿပီး ေနရာေတာင္းတာမ်ဳိး ပေပ်ာက္သြားမယ္။ ဒီေတာ့ အမ်ဳိးသမီးေတြ၊ လူဦးေရနည္းတဲ့ တုိင္းရင္းသားေတြ ပီအာစနစ္ဟာ ကုိယ္စားျပဳမႈမွာ ကယ္တင္ရွင္ စနစ္ပါဆုိတာ ေျပာလုိပါတယ္။

Voice : ဆရာ့အေနနဲ႔ ကြၽန္ေတာ္ ေမးတဲ့အထဲမွာ မပါဘဲ ထပ္ၿပီး ျဖည့္စြက္ ေျပာခ်င္တာမ်ားရွိရင္ ေျပာပါဦးဗ်။

Dr. SNCL : ပီအာစနစ္ဆုိတာ FPTP ထက္ ပုိေကာင္းပါတယ္။ ဒါကုိ ဘယ္သူကမွ ျငင္းလုိ႔ မရပါဘူး။ ဒီမုိကေရစီစနစ္ကုိ က်င့္သုံးၾကတဲ့ တုိင္းျပည္အမ်ားစုက က်င့္သုံးေနတာ သက္ေသပါ။ အေရးႀကီးတာက ပီအာကုိ ဆန္႔က်င္ေနတဲ့ သူေတြက ဆန္႔က်င္ရတဲ့ အေၾကာင္းရင္း ျပည္သူကုိ ခ်ျပႏုိင္ရမယ္။ ဗီႏုိင္းကုိင္ၿပီး ‘ပီအာစနစ္ အလုိမရွိ’ ဆုိ႐ံုသက္သက္နဲ႔ မရပါဘူး။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔တစ္ေတြ ပီအာအေၾကာင္း မရွင္းမလင္း ျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ ရွင္းလင္း နားလည္တဲ့အထိ ႀကိဳးစားေလ့လာ သင္ယူတာက ပုိၿပီးသဘာဝက်ပါတယ္။

ကြၽန္ေတာ္ ပီအာစနစ္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေဆြးေႏြးပြဲတစ္ခုကုိ တက္ဖူးပါတယ္။ ေနာက္ဆုံးမွာ ပီအာဆန္႔က်င္ေရး ေဆာင္ပုဒ္ေတြ သီကုံးၾကတယ္။ ေဆာင္ပုဒ္ တစ္ခုကေတာ့ ‘ပီအာက်င့္သုံးသူ တို႔ရန္သူ’ တဲ့ဗ်ာ။ ကြၽန္ေတာ္လည္း ေတာ္ေတာ္လန္႔သြားတယ္။ ေကာ္ဖီဘရိတ္မွာ အဲဒီအဆုိ သြင္းသူ လူႀကီးနားကုိကပ္ၿပီး ေျပာလုိက္ပါတယ္။ “ဆရာႀကီး ေဆာင္ပုဒ္ကေတာ့ မုိက္တယ္။ ပီအာက်င့္သုံးတဲ့ ႏုိင္ငံေပါင္း ၈၀ ေက်ာ္က ျပည္သူေတြကုိ စစ္ေၾကညာလုိက္သလုိပဲ။ ဆရာႀကီးတုိ႔ ဒီေန႔ အစည္းအေဝးကုိ ေထာက္ပံ့ ေနတာကလည္း အဲဒီႏုိင္ငံထဲက ျပည္သူေတြရဲ႕ အခြန္ဘ႑ာထဲက ေငြေတြ ျဖစ္ေနတယ္။ ျပန္႐ုပ္သိမ္းလုိက္ပါ” လုိ႔ အသာေလး ေျပာလုိက္ပါတယ္။ ဒါမ်ဳိးေတြ ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထ ရွိပါတယ္။

အားလုံးၿခံဳၿပီး အနက္ထုတ္မယ္ဆုိရင္ ပီအာစနစ္ဟာ ေကာင္းပါတယ္။ မေကာင္းတဲ့ အခ်က္လည္း ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ FPTP စနစ္နဲ႔ ႏႈိင္းယွဥ္လုိက္ရင္ေတာ့ ပီအာက ပုိၿပီးေကာင္းပါတယ္။ FPTP စနစ္ပဲ သုံးသုံး၊ ပီအာပဲသုံးသုံး ကြၽန္ေတာ့္လုိ ပုဒ္မ ၅၉၊ ၂၀၁၊ ၂၀၂ တုိ႔နဲ႔ ၿငိေနသူေတြ အတြက္ေတာ့ မထူးလွပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ဒီေျမမွာေမြး၊ ဒီေရကုိေသာက္၊ ဒီေလကုိရွဴ၊ ဒီဆန္ကုိစား ဒီတုိင္းျပည္ကုိ အေႂကြးဆပ္ခ်င္လုိ႔ ဘယ္သူ႔ မ်က္ႏွာမွမေထာက္၊ ဘယ္ပါတီ မ်က္ႏွာကုိလည္း မငဲ့ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေဆြးေႏြးတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

အဖြဲ႔ဝင္အယ္ဒီတာ

thevoicemyanmar.com