လံုၿခံဳေရးေကာင္စီမွာ ျမန္မာ့အေရး တံခါးဖြင့္ေဆြးေႏြး

ရိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ အက်ပ္အတည္းမွာ ႏိုင္ငံတကာရဲ႕ လံုၿခံဳေရးနဲ႕ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို ၿခိမ္းေျခာက္ေနတဲ့အတြက္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္ က်ဴးလြန္ခဲ့ၾကသူေတြကို အဓိက အေရးယူဖို႔ အၿမဲတမ္းအဖဲြ႔၀င္ အင္အားႀကီးႏိုင္ငံေတြျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္နဲ႕ ၿဗိတိန္ တို႕က အဂၤါေန႔က လံုၿခံဳေရးေကာင္စီမွာ ျပဳလုပ္တဲ့ ျမန္မာ့အေရး တံခါးဖြင့္ေဆြးေႏြးပဲြမွာ ဖိအားေပးေျပာဆိုသြားၾကပါတယ္။

တရုတ္နဲ႕ ရုရွားကေတာ့ ဒုကၡသည္အေရးကိစၥမွာ ျမန္မာကို ဖိအား မေပးၾကဖို႔နဲ႕ လူသားခ်င္းစာနာမႈဆိုင္ရာ ကိစၥရပ္ေတြကို အေလးထား ကူညီေဆာင္ရြက္သင့္ေၾကာင္း ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။

“ရိုဟင္ဂ်ာ ဒုကၡသည္ အက်ပ္အတည္း စတင္ၿပီး တႏွစ္အၾကာ” ဆိုတဲ့ ေခါင္းစဥ္နဲ႔ ၾသဂုတ္လ ၂၈ ရက္ေန႔က ျပဳလုပ္တဲ့ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီရဲ႕ ျမန္မာ့အေရးေဆြးေႏြးပဲြမွာ အလွည့္က် ဥကၠဌ ျဖစ္တဲ့ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံ FCO ေခၚ ႏိုင္ငံျခားေရးဌာနရံုးရဲ႕ ဓနသဟာရနဲ႕ ကုလသမဂၢေရးရာ ၀န္ႀကီး Lord Ahmad က အစည္းအေ၀း ဥကၠဌ အျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ပါတယ္။

သူရဲ႕ ေျပာၾကားခ်က္ထဲမွာ တနလၤာေန႔က ထုတ္ျပန္ခဲ့တဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢအခ်က္အလက္ရွာေဖြေရးအဖဲြ႔ရဲ႕ အစီရင္ခံစာပါအခ်က္အလက္ေတြကို ကိုးကားေျပာဆိုသြားပါတယ္။ ဒီအစီရင္ခံစာပါအခ်က္ေတြအရ ရိုဟင္ဂ်ာတြကို ျမန္မာစစ္တပ္က အတင္းအက်ပ္ေမာင္းထုတ္ခဲ့တဲ့ စစ္ဆင္ေရးဟာ ႏိုင္ငံတကာရဲ႕ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႕လံဳၿခံဳေရးကို ၿခိမ္းေျခာက္ေနေၾကာင္း သူက အခုလိုေျပာပါတယ္။

"လံုၿခံဳေရးေကာင္စီကို ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအ၀ိုင္းက ဦးေဆာင္တာပါ။ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီအေနနဲ႕ ႏိုင္ငံတကာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႕ လံုၿခံဳေရးကို ထိမ္းသိန္းဖို႔ အဓိကတာ၀န္ရွိပါတယ္။ လူသားထုအေပၚ က်ဴးလြန္တဲ့ရာဇ၀တ္မႈလိုမ်ဳိး ျပစ္မႈေတြ အေသးစိတ္ေဖၚျပထားတဲ့ ကုလသမဂၢ အခ်က္အလက္ရွာေဖြေရးအဖဲြ႔ရဲ႕ အစီရင္ခံစာအရဆိုရင္ ႏိုင္ငံတကာၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို ၿခိမ္းေျခာက္ေနပါတယ္။ ဒီအစီရင္ခံစာပါ အခ်က္ေတြအရ ႏိုင္ငံတကာရဲ႕ လံုၿခံဳေရးကို ၿခိမ္းေျခာက္ေနပါတယ္။ ရိုဟင္ဂ်ာေတြကို ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဘက္ နယ္စပ္ကေန အတင္းအက်ပ္ ေမာင္းထုတ္မႈဟာ စစ္ဆင္ေရးျဖစ္သလို ႏိုင္ငံတကာၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႕ လံုၿခံဳေရးကို ၿခိမ္းေျခာက္ေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စက္တင္ဘာလမွာ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီကို တင္သြင္းမယ့္ ကုလသမဂၢအခ်က္အလက္ရွာေဖြေရးအဖဲြ႔ရဲ႕ ေနာက္ဆံုးအစီရင္ခံစာပါ အခ်က္ေတြကို လံုၿခံဳေရးေကာင္စီအေနနဲ႕ ထည့္သြင္းစဥ္းစားသင့္ပါတယ္။"

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ သံအမတ္ႀကီး Nikki Haley က ရခိုင္ျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းမွာ ရိုဟင္ဂ်ာမြတ္စလင္ေတြအေပၚ ျမန္မာလံုၿခံဳေရးတပ္ေတြရဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြကို အေမရိကန္အစိုးရဘက္က စံုစမ္းေတြ႕ရွိထားေၾကာင္း အခုလို ေျပာသြားပါတယ္။

"ဒီသတင္းပတ္မတိုင္မီ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္က ၾကားလို႔ေတာင္ မေကာင္းတဲ့ ရာဇ၀တ္ျပစ္မႈေတြကို ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ က်ဴးလြန္တာဟာ အဆိုးဆံုးအေျခအေန ေရာက္ခဲ့ပါတယ္။ လူမ်ဳိးစုအလိုက္ ရက္စက္စြာ ရွင္းလင္းဖယ္ရွားမႈေတြ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ရိုဟင္ဂ်ာ ၇ သိန္းေက်ာ္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္စခန္းေတြကို ထြက္ေျပးခိုလႈံၾကရပါတယ္။ အခုေတာ့ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံျခားေရးဌာနရဲ႕ ေက်းဇူးေၾကာင့္ ဒီဒုကၡသည္ေတြ ဘယ္လိုခံစားေနၾကရတယ္၊ သူတို႔မထြက္ေျပးမီ ဘာေတြႀကံဳေတြ႕ခဲ့ရသလဲဆိုတာ သက္ေသအေထာက္အထားေတြ ရရွိခဲ့ပါၿပီ။"

အခုလို အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက စံုစမ္းေတြ႕ရွိခ်က္ေတြဟာ ကုလသမဂၢ လူ႕အခြင့္အေရးေကာင္စီက ဖဲြ႕စည္းေပးထားတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ ကုလ အခ်က္အလက္ရွာေဖြေရး အဖဲြ႕က ထုတ္ျပန္ခဲ့တဲ့ အစီရင္ခံစာပါအခ်က္ေတြနဲ႕ ကိုက္ညီမႈရွိေၾကာင္း Nikki Haley ကေျပာပါတယ္။ ဒါအျပင္ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီအေနနဲ႕ ဘာေတြဆက္ၿပီး ေဆာင္ရြက္မလဲဆိုတာကို ကမၻာက ေစာင့္ၾကည့္ေနေၾကာင္း သူကအခုလိုေျပာပါတယ္။

"ကေလးေတြ၊ အမ်ဳိးသမီးေတြ၊ အမ်ဳိးသားေတြဟာ ေျပာျပလို႔ေတာင္ မေကာင္းတဲ့ ရာဇ၀တ္ျပစ္မႈေတြ က်ဴးလြန္ျခင္း ခံခဲ့ၾကရပါတယ္။ တိုက္ခိုက္မႈေတြကို ႀကိဳတင္ စီစဥ္ထားတယ္၊ အကြက္ခ်ၿပီး ညွဳိႏႈိင္းလုပ္ေဆာင္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူေတြက ျမန္မာစစ္တပ္နဲ႕ လံုၿခံဳေရးတပ္ေတြ ျဖစ္ၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီအေနနဲ႕ ဘာဆက္လုပ္မလဲ၊ တကယ္ပဲ လက္ေတြ႕လုပ္မလားဆိုတာ ကမၻာက ေစာင့္ၾကည့္ေနပါတယ္။"

ရခိုင္အေရး တရုတ္အစိုးရရဲ႕ ရပ္တည္ခ်က္ကိုေတာ့ တရုတ္ႏိုင္ငံ ကိုယ္စားလွယ္က အခုလိုေျပာပါတယ္။

"ရခိုင္ျပႆနာဟာ လူမ်ဳိးေရး၊ ဘာသာေရး သမိုင္းေၾကာင္းအရ ရွဳတ္ေထြး ေနတာပါ။ ဒါကို တေျဖးေျဖးနဲ႕ အဆက္မျပတ္ ခ်ဥ္းကပ္တဲ့နည္းလမ္းကတဆင့္ အခ်ိန္ယူ ေျဖရွင္းရမွာျဖစ္ပါတယ္။ လက္ရွိအေျခအေနမွာ တိုးတက္မႈေတြ ထိခိုက္ေစမွာကို ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအ၀ိုင္းအေနနဲ႕ ဂရုစိုက္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး ဖိအားေတြေပးမယ့္အစား ျမန္မာအေနနဲ႕ ေလးေလးနက္နက္ စိုးရိမ္မကင္းျဖစ္ေနတဲ့ သူတို႔ရဲ႕ ႀကီးမားတဲ့ အခက္အခဲကို အျပည့္အ၀ နားလည္ၿပီး အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ အကူအညီေတြကို ဆက္ၿပီးေပးရမွာျဖစ္ပါတယ္။"

အလားတူ ရုရွားအစိုးရကိုယ္စားလွယ္ကလည္း ေဆြးေႏြးပဲြမွာ ရုရွားအစိုးရရဲ႕ သေဘာထားကို အခုလိုေျပာသြားပါတယ္။

"က်ေနာ္တို႔ ႏိုင္ငံအေနနဲ႕ သာတူညီမွ်မႈနဲ႕ ထိပ္တိုက္ ရင္ဆိုင္တာမ်ဳိးမဟုတ္တဲ့ ခ်ဥ္းကပ္တဲ့နည္းလမ္းကို အၿမဲပဲ ေထာက္ခံအားေပးခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံက အေျခအေနနဲ႕ ပတ္သက္လို႔ ေဆြးေႏြးရာမွာ ဒုကၡသည္အေရး ကိုင္တြယ္ဖို႔ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ လူသားခ်င္းစာနာမႈဆိုင္ရာ အေျခအေနေတြ ပံုမွန္ျဖစ္ေအာင္လုပ္ဖို႕ဆိုတဲ့ အခ်က္ကို ေမွ်ာ္လင့္ထားပါတယ္။ ရခိုင္အက်ပ္အတည္းအတြက္ ျပည့္စံုက်ယ္ျပန္တဲ့ အေျဖရွာႏိုင္ဖို႔ ျမန္မာ အာဏာပိုင္ေတြ ႀကိဳးပမ္းရာမွာ ကိုိုဖီအာနန္ဦးေဆာင္တဲ့ ရခိုင္အႀကံေပးေကာ္မရွင္ရဲ႕ အႀကံျပဳခ်က္ေတြကို အျပည့္အ၀အေကာင္အထည္ေဖၚဖို႔ တဆင့္ၿပီးတဆင့္ႀကိဳးပမ္းေနတယ္ဆိုတာ က်ေနာ္တို႔ သိပါတယ္။ ဒီကေန႔အခ်ိန္ထိ ဆိုရင္ အႀကံျပဳခ်က္ ၈၈ ခ်က္ထဲက ၈၁ ခ်က္ကို ျမန္မာအစိုးရဘက္က အေကာင္အထည္ေဖၚၿပီးပါၿပီ။ ေနရပ္အတင္းအက်ပ္ေရႊ႕ေျပာင္းခံရသူေတြအပါအ၀င္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္မွာရွိေနတဲ့ ဒုကၡသည္ေတြအားလံုး ေနရပ္ျပန္ေရး တဆင့္ၿပီးတဆင့္ ေဆာင္ရြက္ဖို႔ ေနျပည္ေတာ္မွာရွိတဲ့ အစိုးရတာ၀န္ရွိသူေတြဘက္က အဆင္သင့္ျဖစ္ေနေၾကာင္း အႀကိမ္ႀကိမ္ ထုတ္ေဖၚျပသေျပာဆိုတဲ့အေပၚမွာ ရုရွားအေနနဲ႕ ႀကိဳဆိုပါတယ္။"

ရိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ စုစုေပါင္း ၁ သန္းနီးပါးကို လက္ခံထားတဲ့ အိမ္နီးခ်င္း ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံကေတာ့ သူတို႔ အစိုးရရဲ႕ ရပ္တည္ခ်က္ကို အခုလို ေျပာသြားပါတယ္။

" အေရးႀကီးဆံုးက တာ၀န္ယူမႈ တာ၀န္ခံမႈကိစၥကို ေလးေလးနက္နက္ ကိုင္တြယ္သြားဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ရိုဟင္ဂ်ာေတြအေပၚ ျပစ္မႈ က်ဴးလြန္ခဲ့ၾကသူေတြကို အေရးယူမႈမရွိတာကို အဆံုးသတ္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါမွလည္း သူတို႔ေတြ ခံစားေနရတဲ့ ဒုကၡေ၀ဒနာေတြ ေျပေပ်ာက္ႏိုင္မွာျဖစ္ၿပီး တရားဥပေဒအရ မွ်မွ်တတ ျဖစ္ႏိုင္မွာပါ။ ျမန္မာအစိုးရက မၾကာေသးမွီက ဖဲြ႕စည္းခဲ့တဲ့ စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္အေနနဲ႕ လြတ္လပ္စြာ လုပ္ေဆာင္ခြင့္ရသင့္ၿပီး ကုလသမဂၢ စံုစမ္းေရးအဖဲြ႔ရဲ႕အႀကံေပးခ်က္နဲ႕အညီ ေဆာင္ရြက္သင့္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အဖဲြ႕အစည္းအျပင္ ဒီလံုၿခံဳေရး ေကာင္စီအေနနဲ႕လည္း ကုလသမဂၢေကာ္မရွင္ရဲ႕ အႀကံေပးခ်က္ေတြကို အေလးထားသင့္ၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာ တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရးအျပင္ Rome statue နဲ႕ အျခားစာခ်ဳပ္ေတြကို လက္မွတ္ေရးထိုးထားတဲ့ ႏိုင္ငံျဖစ္တဲ့ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံအေနနဲ႕ ပစ္မႈက်ဴးလြန္သူေတြ အေရးယူႏိုင္ေရးအတြက္ ႏိုင္ငံတကာေဖၚေဆာင္မႈေတြနဲ႕ ဆက္လက္ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္သြားမွာျဖစ္ပါတယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဟာ ျမန္မာအစိုးရနဲ႕ လံုၿခံဳေရးကိစၥရပ္အျပင္ အျခားမဟာဗ်ဳဟာက်တဲ့ ကိစၥရပ္ေတြမွာ အိမ္နီးခ်င္းေကာင္စိတ္ဓါတ္နဲ႕ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္သြားမွာျဖစ္ပါတယ္။"

မေန႕က လံုၿခံဳေရးေကာင္စီမွာ က်င္းပတဲ့ ျမန္မာ့အေရး ေဆြးေႏြးပဲြမွာ ကုလသမဂၢအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ Antonio Guterres ကိုယ္တိုင္ တက္ေရာက္ ေဆြးေႏြးေျပာၾကားခဲ့သလို၊ UNDP ကုလသမဂၢဖြံၿဖိဳးေရး ေအဂ်င္စီရဲ႕ ျမန္မာနဲ႕ ရိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ အက်ပ္အတည္းဆိုင္ရာ အႀကီးအကဲ Tegegnework Gettu ကလည္း ျမန္မာအစိုးရနဲ႕ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈအေျခအေနေတြကို တင္ျပခဲ့ပါတယ္။ ဒါအျပင္ UNHCR ကုလသမဂၢဒုကၡသည္မ်ားဆိုင္ရာ မဟာမင္းႀကီးရံုးရဲ႕ ခ်စ္ၾကည္ေရး သံတမန္ နာမည္ေက်ာ္ ေဟာ္လီး၀ုဒ္ရုပ္ရွင္မင္းသမီး Cate Blanchett ကလည္း ရိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ေတြ ရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ အေျခအေနေတြကို တင္ျပခဲ့ပါတယ္။

VOA