ကပ္ေဘးဒဏ္ခံမ်ားအတြက္ အင္ဒိုနီးရွား နိုင္ငံေရးသမားမ်ား ေမၽွာ္လင့္ခ်က္ မေပးနိုင္

၂၀၀၄ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလက ဆူမၾတားကၽြန္းရွိ အာေခ်းကမ္းေျခကို အဖ်က္စြမ္းအားႀကီးေသာ ဆူနာမီ လွိုင္းမ်ား တိုက္ခတ္ ခဲ့ၿပီးေနာက္ ရက္သတၱပတ္ အနည္းငယ္အၾကာတြင္ စာေရးသူသည္ အဆိုးရြားဆုံး ထိခိုက္ခဲ့သည့္ ကမ္းေျခၿမိဳ႕ ျဖစ္ေသာ ျမဴလာဘိုး Meulaboh သို႔ သြားေရာက္ခဲ့သည္။ ေနရာလပ္မက်န္ေအာင္ ေလေၾကာင္းမွ ဗုံးၾကဲထားသကဲ့သို႔ ျဖစ္ေနၿပီး စစ္ဒဏ္ေၾကာင့္ ပ်က္စီးၿပီး ျဖစ္ေနေသာ ထိုျပည္နယ္တြင္ လူ ၂၂၁၀၀၀ ခန႔္ ေသဆုံးခဲ့ရသည္။ 

ဆယ္စုႏွစ္တခု ၾကာေသာအခါ စာေရးသူသည္ ဆူနာမီ ျပတိုက္သို႔ သြားေရာက္လည္ပတ္သည္။ ထိုျပတိုက္၏ အဝင္ဝကို မဲနက္ေသာ ေက်ာက္နံရံႀကီး တခုျဖင့္ ပုံစံထုတ္ထားသည္။ ထိုျမင့္မားသည့္ ေက်ာက္နံရံနက္ႀကီးသည္ ေသဆုံးသူအမ်ားစု ေနာက္ဆုံး ျမင္ေတြ႕ခဲ့ရသည့္ အရာျဖစ္ေသာ ေရလွိုင္းတံတိုင္းႀကီးကို ကိုယ္စားျပဳသည္။ 

ေၾကကြဲစရာ အတိတ္ကို အမွုမဲ့အမွတ္မဲ့ စြန႔္ပစ္လိုက္ၾကသည့္ အင္ဒိုနီးရွားနိုင္ငံတြင္ ထိုျဖစ္ရပ္ဆိုးႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ အထိမ္းအမွတ္မ်ားကို ဂ႐ုတစိုက္ အာ႐ုံစိုက္ ထိန္းသိမ္းထားသျဖင့္ စာေရးသူအတြက္ အံ့ၾသစရာ ျဖစ္ေနသည္။ ထိုျပတိုက္သည္ အာေခ်းျပည္နယ္ကို ျပန္လည္ တည္ေဆာက္ထူေထာင္ရန္ အစိုးရႏွင့္ နိုင္ငံတကာ အလွူရွင္မ်ား၏ ေဒၚလာ ၇ ဘီလ်ံတန္ ႀကီးမားေသာ အားထုတ္မွု၏ သက္ေသျပခ်က္လည္း ျဖစ္သည္။ 

ပစိဖိတ္မီးကြင္းတြင္ တည္ရွိေသာေၾကာင့္ အင္ဒိုနီးရွားသည္ ငလ်င္ဒဏ္မ်ားကို မၾကာခဏ ခံရသည္။ လြန္ေဘာ့တြင္ ငလ်င္တခု၊ ဆူလာေဝစီကၽြန္း အလယ္ပိုင္းရွိ ပါလူးတြင္ ဆူနာမီတခုႏွင့္ ဂ်ာဗား ကမ္းေျခအေနာက္ပိုင္းတြင္ ဆူနာမီ တခုတို႔ေၾကာင့္ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္အတြက္ အေသအေပ်ာက္ စာရင္းမွာ ျမင့္မားလွၿပီး ၄၀၀၀ ေက်ာ္အထိ ရွိသည္။ 

လြန္ခဲ့ေသာ ဆယ္စုႏွစ္တခုက တပ္ဆင္ခဲ့ေသာ ဆူနာမီ သတိေပး စနစ္သည္ ပ်က္ေနေသာေၾကာင့္ နိုင္ငံသားမ်ားကို ကာကြယ္ရန္ ထိုကဲ့သို႔ ေၾကကြဲစရာျဖစ္ရပ္မ်ားက အစိုးရကို တြန္းအားေပးလိမ့္မည္ဟု စာဖတ္သူ ထင္ေကာင္း ထင္နိုင္သည္။ အထူးသျဖင့္ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္သည္ ေရြးေကာက္ပြဲႏွစ္ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ထိုသို႔ ပိုမို ယူဆနိုင္ေပေသးသည္။ 

သို႔ေသာ္ ယခု က်င္းပေနသည့္ မဲဆြယ္ပြဲမ်ားတြင္ ထိုသို႔ေသာ လကၡဏာကို မေတြ႕ရေသးေပ။ လက္ရွိ သမၼတ ဂ်ိဳကို ဝီဒိုဒို သာမက သူ႔ကိုစိန္ေခၚသူ ပရာဘိုဝို ဆူဘီယန္တို႔သည္လည္း နိုင္ငံသားမ်ားကို သဘာ၀ ေဘးအႏၲရာယ္မ်ားမွ ပိုမို ေကာင္းမြန္စြာ ကာကြယ္ရန္ ကတိေပးျခင္း မရွိၾကေပ။ 

ဂ်ိဳကိုဝီဟုလည္း ေခၚၾကေသာ သမၼတသည္ အေျခခံ အေဆာက္အအုံမ်ား တိုးတက္ေရး ေႂကြးေၾကာ္ၿပီး သမၼတ ျဖစ္လာေသာေၾကာင့္ ပိုမို အံ့ၾသစရာပင္ ေကာင္းေနေသးသည္။ သူသည္ ၂၀၀၄ ခုႏွစ္ ဆူနာမီက တပ္ဆင္ခဲ့သည္ ေဘာ့မ်ားႏွင့္ ဒီေရတိုင္း ကိရိယာ ကြန္ရက္မ်ားကို ျပင္ဆင္ေရးထက္ ဂ်ာဗားျပည္နယ္ ျဖတ္သန္းသည့္ အေဝးေျပး လမ္းၿပီးစီးေရး၊ ဂ်ကာတာတြင္ ေျမေအာက္ ရထားလမ္းၿပီးစီးေရးတို႔ကို ပိုမို အာ႐ုံစိုက္ေနပုံရသည္။ 

ထိုစနစ္မ်ားကို ျပဳျပင္ ထိန္းသိမ္းရန္ တာဝန္ရွိေသာ အမ်ိဳးသား သဘာဝေဘးဒဏ္ ကာကြယ္ေရးဌာန ရံပုံေငြရရွိမွု လြန္စြာ နည္းပါးေနၿပီး ဦးေဆာင္မွုလည္း ညံ့ဖ်င္းလွေၾကာင္း ေဝဖန္သူမ်ားက ေျပာသည္။ လိုအပ္ေသာ ဥၾသဆြဲကိရိယာ ၁၀၀၀ အနက္ အခု ၆၀ ကိုသာ တပ္ဆင္ထားသည္။ သတိေပးစနစ္ တခုလုံးကို ျပင္ဆင္ရန္ ထိုဌာနအတြက္ စုစုေပါင္း ခြင့္ျပဳေငြ ေဒၚလာ သန္း ၅၀၀ လိုသည္ဟု ခန႔္မွန္းၾကသည္။ 

ထိုကိစၥသည္ စီးပြားေရး တိုးတက္မွု မဟုတ္သကဲ့သို႔ အခြန္ကိစၥလည္း မဟုတ္ေပ။ အင္ဒိုနီးရွား ကိုယ္စားျပဳ ဒီမိုကေရစီ၏ ဆိုးက်ိဳးမ်ားကို မီးေမာင္းထိုးျပမွု သို႔မဟုတ္ ေအာက္ေၿခ လူတန္းစား၏ လိုအပ္ခ်က္မ်ားအေပၚ ပူပန္မွု ကင္းမဲ့ျခင္းကို ျပသ ေနသည္။ လြတ္လပ္မၽွတေသာ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားကို မွန္မွန္ က်င္းပေနၿပီး ၿငိမ္းခ်မ္းေသာ အာဏာလႊဲေျပာင္းမွုမ်ား ပုံမွန္ ျဖစ္လာေနေသာ္လည္း ေရြးေကာက္ပြဲဝင္ မည္သည့္ နိုင္ငံေရးပါတီမဆို သို႔မဟုတ္ မည္သည့္ ကိုယ္စာလွယ္ေလာင္း မဆိုသည္ သာမန္ အင္ဒိုနီးရွားျပည္သူမ်ား၏ စစ္မွန္ေသာ လိုအပ္ခ်က္မ်ားကို အေျပာသက္သက္ျဖင့္ မျဖည့္ဆည္းပဲ အလုပ္ျဖင့္ သက္ေသျပရန္ လိုေနသည္။ 

မလုံေလာက္ေသာ ေဘးအႏၲရာယ္ကာကြယ္ေရး အသက္ႏွင့္ရင္း ေပးဆပ္ရေသာ တန္ဖိုးမ်ားအျပင္ အင္ဒိုနီးရွား နိုင္ငံသားမ်ားသည္ ဆန္၊ အမဲသားႏွင့္ တျခား အဓိက အစားအေသာက္မ်ားအတြက္ တျခား အေရွ႕ေတာင္အာရွ နိုင္ငံသားမ်ားထက္ ပိုမိုသုံးစြဲေနၾကရသည္။ နိုင္ငံတြင္းရွိ ၿမိဳ႕ျပနယ္ေၿမ အမ်ားအျပားတြင္ ကေလးမ်ားသည္ အာဟာရ ခ်ိဳ႕တဲ့ေနသည္ဟု ကမၻာ့ဘဏ္က ေျပာသည္။ အေျခခံ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မွုႏွင့္ ပညာေရးကိုလည္း ေငြေၾကးထုတ္ေပးမွု နည္းေနသည္။ 

ထိုအေျခခံ လိုအပ္ခ်က္မ်ားသည္ မည္သည့္ နိုင္ငံေရးသမား၏ မဲဆြယ္ပြဲတြင္မၽွ အဓိက အခန္းမွ ပါဝင္ျခင္း မရွိေပ။ ၎တို႔သည္ ဘာသာေရးကိုသာ အာ႐ုံစိုက္ေနၾကသည္။ ဂ်ိဳကိုဝီ၏ မဲဆြယ္ပြဲတြင္ လူသားရင္းျမစ္ တိုးတက္မွုႏွင့္ တန္းတူညီမၽွမွုကို ဦးစားေပး ေဖာ္ျပထားေသာ္လည္း အေသးစိတ္ ေလ့လာလိုက္ေသာအခါ အမ်ိဳးသား မူဝါဒကို ပုံေဖာ္ရာတြင္ ဘာသာေရးဆိုင္ရာ ပညာေရး၊ ဘာသာေရး လုပ္ငန္းရွင္မ်ားကို အားေပးေရးႏွင့္ မညီမၽွမွုကို ေျဖရွင္းရန္ အစၥလမ္မစ္ ဇာကတ္ ဘာသာေရးအခြန္ ေလၽွာ့ခ်ေရးတို႔ကို အေလးထားေနေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။ 

အင္ဒိုနီးရွား နိုင္ငံေရးသည္ ပုဂၢိဳလ္ေရးကို အေျခခံေသာေၾကာင့္ နိုင္ငံေရးပါတီမ်ားသည္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း တခုလုံး တိုးတက္ေရးႏွင့္ သာမန္ျပည္သူမ်ား ဘဝတိုးတက္ေရးအတြက္ တနိုင္ငံလုံး လႊမ္းျခဳံေသာ အစီအစဥ္ မရွိၾကေပ။ ထိုအစား ပါတီမ်ားသည္ အထက္လႊာမွ ယွဥ္ၿပိဳင္သူမ်ားအတြက္ ယွဥ္ၿပိဳင္ေရးလက္နက္ ကိရိယာမ်ားကိုသာ ဖန္တီးေပးၾကသည္။ မြတ္စလင္အမ်ားစု ရွိေသာ နိုင္ငံတြင္ ေထာက္ခံမွု စြဲေဆာင္ယူနိုင္ၿပီး ၿပိဳင္ဘက္ကို အားနည္းေစေသာ နည္းလမ္းမွာ ဘာသာေရးကို အသုံးခ်ရန္ ျဖစ္သည္။ 

အစၥလမ္ ေရွးရိုးစဥ္လာ ဝါဒီမ်ား၏ ပိုမိုျပင္းထန္လာေသာ တိုက္ခိုက္မွုမ်ားကို ကာကြယ္ရန္ ဂ်ိဳကိုဝီသည္ သူႏွင့္ အတူ အကူအညီေပး ယွဥ္ၿပိဳင္သူအျဖစ္ အသက္အရြယ္ ႀကီးရင့္လွေသာ ဘုန္းႀကီး မာရပ္ ေအမင္ကို ထည့္သြင္းထားရသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ မဲဆြယ္စကားမ်ားမွာ ေခါင္းေဆာင္မ်ား အေနျဖင့္ ကိုရမ္က်မ္းကို ေကာင္းစြာ နားလည္ရန္လိုသည္ ဟူေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ိဳး ျဖစ္ေနသည္။ 

နိုင္ငံသားမ်ား၏ လိုအပ္ခ်က္မ်ားကို ထည့္သြင္း စဥ္းစားရန္ ပ်က္ကြက္ျခင္း၊ အထူးသျဖင့္ ဒုကၡေရာက္ေနသူ၊ အခြင့္အေရး ဆုံးရွုံးေနသူမ်ား၏ လိုအပ္ခ်က္ကို ထည့္သြင္း စဥ္းစားရန္ ပ်က္ကြက္ျခင္းသည္ အစြန္းေရာက္ဝါဒကို ေမြးဖြား ေပးနိုင္ေသာေၾကာင့္ အႏၲရာယ္မ်ားလွသည္။ ေရွးရိုးစဥ္လာဝါဒီ အစၥလမ္ လွုပ္ရွားမွုမ်ားသည္ လူမွုစီးပြားေရး မေက်နပ္ခ်က္ မ်ားမွ ခိုင္မာေသာ ေထာက္ခံမွုကို တည္ေဆာက္ေလ့ရွိသည္။ 

ပါလူးမွ ျပည္သူမ်ားသည္ ၎တို႔၏ ဘဝမ်ားကို ျပန္လည္ တည္ေဆာက္ေနခ်ိန္ အေရွ႕အင္ဒိုနီးရွား မူဂ်ာေဟဒင္ အမည္ရွိ အုပ္စုသည္ ထိုေဒသတြင္ အဖြဲ႕ဝင္သစ္မ်ား တိုးခ်ဲ႕ေနသည္ဟု အင္ဒိုနီးရွားေရးရာ ေလ့လာသူမ်ားက ေျပာသည္။ 

၂၀၀၄ ခုႏွစ္ ဆူနာမီအၿပီး ျဖစ္ရပ္မ်ားကို ျမင္ေတြ႕ခဲ့ဖူးေသာ စာေရးသူကဲ့သို႔ လူအမ်ားအျပားသည္ ပါလူးတြင္လည္း အလားတူ ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ား၊ နိုင္ငံတကာ အကူအညီႏွင့္ အကူအညီမ်ား ေတာင္းခံျခင္း၊ ေနာက္ဆက္တြဲ ျပန္လည္ ထူေထာင္ေရး အားထုတ္မွုမ်ားကို ေမၽွာ္လင့္ခဲ့ၾကသည္။ 

ဝမ္းနည္စရာ ေကာင္းသည္မွာ ထိုစဥ္က အင္ဒိုနီးရွားနိုင္ငံသည္ ယခုႏွင့္ မတူညီသည့္ နိုင္ငံျဖစ္ေနသည္။ ထိုစဥ္က သမၼတသည္ ပထမဆုံး တိုက္ရိုက္ေရြးေကာက္ပြဲမွ သမၼတသစ္ကို ခန႔္အပ္ၿပီးကာစ ျဖစ္သည္။ အင္ဒိုနီးရွားနိုင္ငံ၏ ပြင့္လင္း ျမင္သာမွုႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွုကို ကမၻာကို ျပသလိုေနသည္။ 

ယေန႔တြင္မူ ထိုပြင့္လင္းမွု အမ်ားစုသည္ က်ဥ္းေျမာင္းေသာ အမ်ိဳးသားေရးဝါဒႏွင့္ ေရွးရိုးစဥ္လာဝါဒက လႊမ္းမိုး အစားထိုး လိုက္ၿပီျဖစ္သည္။ ပါလူးတြင္ အကူအညီေပးရန္ နိုင္ငံတကာက အလၽွင္အျမန္ ကမ္းလွမ္းခဲ့သည္။ အစိုးရက ေတြေဝေနၿပီး ေနာင္တြင္ အမ်ားစုကို ပယ္ခ်ခဲ့သည္။ သမၼတသည္ ကယ္ဆယ္ေရး လုပ္ငန္းမ်ားအတြက္ ႐ုန္းကန္ေနရခ်ိန္တြင္ပင္ အနီးရွိ ၿဗိတိန္ေရတပ္သေဘၤာမွ အကူအညီ အပါအဝင္ အျခားအကူအညီမ်ားကို ပယ္ခ်ခဲ့သည္။ 

သို႔ေသာ္ ေဆာ္ဒီအာေရဗ် ဘုရင့္နိုင္ငံေတာ္မွ ရက္ေရာေသာ အကူအညီမ်ားကို ေက်းဇူးတင္ရန္ အခ်ိန္ေကာင္း ေစာင့္ေနခဲ့သည္။ သို႔မွသာ သူ ျပန္လည္ေရြးေကာက္ခံရေရး လိုအပ္ေသာ ေရွးရိုးစဥ္လာ အစၥလမ္မစ္မ်ား သူ႔ဘက္ရပ္ရန္ ခိုင္မာေစမည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ပင္။ 

(Humanitarian Dialogue Center ၏ အာရွဒါရိုက္တာ Michael Vatikiotis ၏ Nikkei Asian Review ပါ Indonesian politicians offer no hope for disaster zones ေဆာင္းပါးကို ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ဘာသာျပန္သည္။) 

ဧရာဝတီ