ေစာမြန္လွဟာ ရွမ္းျပည္နယ္သူ စယ္လန္႔ဇာတိဆိုတာ ခိုင္မာတဲ႔ သက္ေသ အေထာက္အထားမ်ား ယေန႔တိုင္ ရွိေနေသးတာကို စယ္လန္႔ကို ေရာက္ဖူးခဲ႔ရင္ ေတြ႔ရွိရမွာျဖစ္ပါတယ္။ စယ္လန္႕ရြာဟာ ရွမ္းျပည္နယ္က မူဆယ္ျမိဳ႔နဲ႔ နမ္းခမ္႔ျမဳိ႕အၾကားမွာ တည္ရွိေနတဲ႔ရြာျဖစ္ျပီး စယ္လန္႔သူေတြဟာ အင္မတန္ ေခ်ာေမာလွပတယ္လို႔ ခုခ်ိန္ထိလည္း နာမည္ၾကီးပါတယ္။ ဒီအဆိုစကား မွန္မမွန္ ပုဂံရာဇဝင္ကို ေနာက္ျပန္လွန္လို႔ ၾကည္႔ၾကမယ္ဆိုရင္ အသားအေရ ျဖဴစင္ဝင္းႏွစ္ျပီး ပါးအို႕ေလးမ်ား နီေစြးေနတဲ႔ ေမာပ်ဳိျဖဴ မင္းသမီးေလးကို အေနာ္ရထာမင္းက ေတာ္ေကာက္ သိမ္းပိုက္ခဲ႔တာဟာျဖင္႔ ရွမ္းမင္းသမီးေလးရဲ႕ လွပေခ်ာေမာမႈက ထိပ္ဆံုးကပါဝင္ပါလိမ္႔မယ္။ ရွမ္းမင္းသမီးေလး ေစာမြန္လွနဲ႔ ပုဂံျပည္႔ရွင္ အေနာ္ရထာမင္းတို႔ရဲ႕ ေမတၱာဇတ္လမ္းေလးကို ေနာက္ျပန္လို႔ သြားၾကည္႔ၾကရေအာင္လားရွင္။
လြန္ခဲ႔တဲ႔ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ခရစ္သကၠရာဇ္ ၁၀၀ ေလာက္ကတည္းက ရွမ္းလူမ်ိဳးတို႔ဟာ ေရႊလီျမစ္ဝွမ္း တစ္ေလွ်ာက္မွာ တိုင္းျပည္တည္ေထာင္ျပီး ရွမ္းေစာ္ဘြားမ်ားက စိုးမိုးအုပ္ခ်ဳပ္ေနခဲ႔ျပီ ျဖစ္ပါတယ္။ ရွမ္းတို႔ရဲ႕ တိုင္းျပည္တည္ေထာင္ခ်ိန္ဟာ ပုဂံေနျပည္ေတာ္ၾကီးကို တည္ေထာင္ခ်ိန္နဲ႔ တစ္ျပိဳင္တည္း က်တယ္လို႔ ဆရာၾကီး ဘီေအဦးဘသန္း ေရးသားျပဳစုတဲ႔ ျမန္မာရာဇဝင္က်မ္းမွာ ေဖာ္ျပထားတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၃၀၀ေက်ာ္ခန္႔အခ်ိန္ဟာ ေမာရွမ္းတို႔ရဲ႕ ျပည္နယ္ကိုးခုကို အုပ္ခ်ဳပ္တဲ႔ ရွမ္းေစာ္ဘြားၾကီး စဝ္ေဆခန္ဖဟာ စယ္လန္႔လို႕ ယခုတိုင္ေခၚဆိုဆဲျဖစ္တဲ႔ ေဒသမွာ ထီးနန္းစိုက္ကာ စိုးစံေနတဲ႔အခ်ိန္ ျဖစ္ပါတယ္။ ေစာ္ဘြားၾကီး စဝ္ေဆခန္ဖ နတ္ရြာစံျပီး ေနာက္မွာေတာ႔ သားေတာ္ျဖစ္သူ စဝ္ေဆဟံုဖက ဆက္လက္အုပ္ခ်ဳပ္ပါတယ္။ ေစာ္ဘြားၾကီး စဝ္ေစဟံုဖနဲ႔ မိဖုရား အဂၢမေဟသီေဒဝီတို႕ကေန သကၠရာဇ္ ၃၉၅မွာ သမီးေတာ္ေလး ေစာမြန္လွကို ေမြးဖြားခဲ႔႔ပါတယ္။
၄၁၈ခုႏွစ္ေရာက္တဲ႔အခါ ပုဂံေနျပည္ေတာ္ကို စိုးစံေတာ္မူတဲ႔ အေနာ္ရထာမင္းဟာ ဥတည္ဘြားမင္း စိုးစံေနတဲ႔ ဂႏၶလရာဇ (ဂႏၶလရာဇ္) ေခၚ တရုတ္ျပည္ကို သြားေရာက္ျပီး ျမတ္စြာဘုရားရဲ႕ စြယ္ေတာ္အစစ္ျဖစ္ေသာ ဗုဒၶျမတ္စြယ္ေတာ္ကို ဖူးေမွ်ာ္ပါတယ္။ တရုတ္မင္း ဥတည္ဘြားက လက္ေဆာင္ေပးလိုက္တဲ႔ ျမဘုရားတစ္ဆူကို ပင္႕ေဆာင္ျပီး တရုတ္ျပည္က အျပန္မွာ စယ္လန္႔ေနျပည္ေတာ္နဲ႔ မေဝးလွတဲ႔ ေရႊလီျမစ္ကမ္းက ဟိုေလာင္းရြာကေလးမွာ စခန္းခ်ေနပါတယ္။ အဲဒီလို စခန္းခ် နားေနစဥ္မွာ ရွမ္းတို႔ရဲ႕ ဥေသွ်ာင္ စယ္လန္႔ေစာ္ဘြား စဝ္ေဆဟံုဖနဲ႔ ခ်စ္ၾကည္ရင္းႏွီးစြာ ေတြ႔ဆံုျဖစ္ၾကပါတယ္။ ဘုရင္ မင္းဧကရာဇ္မ်ားရဲ႕ထံုးစံ ႏွစ္ႏိုင္ငံ ခ်စ္ၾကည္ေရးအတြက္ လက္ေဆာင္ပ႑ာ ေပးဆက္ၾကရိုး ထံုးစံရွိၾကရာ ရွမ္းမင္းသမီးေလး ေစာမြန္လွဟာလည္း ပ႑ာ ဆက္ခံရတဲ႔မင္းသမီး ျဖစ္လာပါတယ္။ အေနာ္ရထာမင္းၾကီး ပုဂံျပည္ျပန္အၾကြမွာေတာ႔ ေစာမြန္လွ မင္းသမီးေလးကို စုလ်ားရစ္ပတ္ လက္ထပ္သိမ္းျမန္းလို႔ ေရႊနန္းေတာ္ၾကီးဆီ ေခၚေဆာင္သြားပါေတာ႔တယ္။
ပန္းခ်ီဆရာ ေမာင္ေက်ာ္ညႊန္႔၏လက္ရာ မိဖုရားေစာမြန္လွ
အသားအေရ ျဖဴစင္ဝင္းပကာ ေခ်ာညက္လွပသူ မင္းသမီးေလး ေစာမြန္လွဟာ ရုပ္ရည္တင္မက ႏွလံုးရည္လည္း ျပည္႔စံုေကာင္းမြန္တဲ႔ မိန္းမျမတ္တစ္ဦး ျဖစ္ပါတယ္။ နက္ေမွာင္သန္စြမ္းလြန္းတဲ႔ ေစာမြန္လွမင္းသမီးရဲ႕ ဆံေကသာဟာ ျဖန္႔မ်ားခ်ထားခဲ႔ရင္ ေျမၾကီးနဲ႔ထိလုနီးပါး ရွည္လ်ားလွတယ္လို႔ မွတ္တမ္းမ်ားက ဆိုပါတယ္။ မင္းသမီးဟာ ရွမ္းျပည္နယ္မွာ ေနထိုင္ခဲ႔စဥ္ကတည္းက ဗုဒၶဘာသာကို ႏွစ္သက္ၾကည္ျဖဴစြာ ကိုးကြယ္ယံုၾကည္ခဲ႔သူျဖစ္ျပီး ျမတ္စြာဘုရားရဲ႕ ဓာတ္ေတာ္မ်ားကိုပင္ သူမရဲ႕ နားေတာင္းအတြင္းမွာ ဌာပနာျပီး ကိုးကြယ္ပူေဇာ္ထားခဲ႔ပါတယ္။ ဗုဒၶဘာသာကို အလြန္ ၾကည္ညိဳကိုးကြယ္တဲ႔ မင္းသမီးဟာ ပုဂံေနျပည္ေတာ္ကို ေရာက္ရွိစဥ္မွာလည္း ပုဂံျပည္ၾကီးကို ဗုဒၶသာသနာ စတင္ျပန္႔ပြားေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေတာ္မူခဲ႔တဲ႔ ရဟန္းေတာ္ ရွင္အရဟံ အစရွိေသာ သံဃာတို႕ကို ဆြမ္းကြမ္းမျပတ္ေအာင္ သူကိုယ္တိုင္ဦးစီးကာ နန္းေတာ္တြင္းမွာ ခ်က္ျပဳတ္ လွဴဒါန္းပါေတာ႔တယ္။ သံဃာေတာ္မ်ားရဲ႕ တရားေတာ္ကိုလည္း အျမဲတမ္း နာယူေလ႔ရွိျပီး သူမကုိယ္တိုင္လည္း တရားဓမၼတို႕ကို ေန႔စဥ္ ရြတ္ဆိုပူေဇာ္ကာ နန္းတြင္းသူ နန္းတြင္းသားမ်ားကိုပါ ဗုဒၶဘာသာကို နက္နက္နဲနဲ ကိုးကြယ္တတ္လာေစရန္ တိုက္တြန္း အားေပးခဲ႔တယ္လို႔ သိရပါတယ္။