ျမန္မာနိုင္ငံၿငိမ္းခ်မ္းေရး တည္ေဆာက္ေရး ႀကိဳးပမ္းမွုတြင္ အဖြဲ႕အစည္းေပါင္း ၄၀၀ နီးပါးကို ကိုယ္စားျပဳေသာ အမ်ိဳးသမီး ၆၇၀ ေက်ာ္ ပါဝင္ အက်ိဳးျပဳ လုပ္ေဆာင္ေနၾကေသာ္လည္း ၎တို႔၏ ေလးပုံတပုံသာခန႔္သာလၽွင္ ျပည္ေထာင္စု ၿငိမ္းခ်မ္းေရးညီလာခံကိုယ္စားလွယ္မ်ားအျဖစ္ ပါဝင္သည္ဟု မတ္လ ၆ ရက္ေန႔က ထုတ္ျပန္သည့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးတြင္ ပါဝင္ပံ့ပိုးေနေသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ား လမ္းညႊန္ခ်က္ဆိုင္ရာ ပုံကားခ်ပ္မ်ားအရသိရသည္။
အေမရိကန္ နိုင္ငံတကာ ဖြံၿဖိဳးတိုးတက္ေရးေအဂ်င္စီ (USAID) ၏ ေထာက္ပံ့မွုျဖင့္ Nonviolent Peaceforce က စစ္တမ္းအတြက္ အခ်က္အလက္မ်ားကို ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လမွ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္အထိ ဇန္နဝါရီလအထိ ေကာက္ယူခဲ့သည္။ လြယ္လင့္တကူအသုံးျပဳနိုင္ေသာ လမ္းညႊန္ျဖစ္သည့္ ထိုပုံကားခ်ပ္မ်ားတြင္ အဖြဲ႕အစည္း ၃၈၃ ခုမွ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးတြင္ ပါဝင္ပံ့ပိုးေနေသာ အမ်ိဳးသမီး ၆၇၄ ဦးကို ေဖာ္ျပထားသည္။
ျပည္နယ္ႏွင့္ တိုင္းတခုစီအတြက္ ျပဳစုထားေသာ ထိုပုံကားခ်ပ္မ်ားတြင္ လူသိမ်ားထင္ရွားေသာ အမ်ိဳးသမီး ေခါင္းေဆာင္မ်ားကိုသာမက လူသိနည္းေသာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအက်ိဳးေဆာင္မ်ား၊ စည္း႐ုံးလွုံ႔ေဆာ္ေနသူမ်ားကိုလည္း ေဖာ္ျပထားသည္။ စာရင္းထဲတြင္ အစိုးရအဖြဲ႕ဝင္ အရာရွိမ်ား၊ ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ တိုင္းေဒသႀကီး/ျပည္နယ္ဆိုင္ရာလႊတ္ေတာ္မ်ားမွ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ား၊ လူမွုအေျချပဳအဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ နိုင္ငံေရးပါတီမ်ား၊ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ မီဒီယာႏွင့္ ပုဂၢလိက က႑တို႔မွ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ပါဝင္သည္။
၎တို႔အမ်ားစုသည္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးညႇိႏွိုင္းေဆြးေႏြးမွုမ်ားတြင္ စီးပြားေရး၊ ေျမယာႏွင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္၊ နိုင္ငံေရး၊ လုံျခဳံေရးႏွင့္ လူမွုေရး စသည့္ အဓိက က႑ ၅ ခုတြင္ ပါဝင္ေဆြးေႏြးၾကသည္။
ထိုပုံကားခ်ပ္မ်ားသည္ ျပည္စုံျခင္းမရွိေသးဘဲ အခ်ိန္ႏွင့္အမၽွ အခ်က္အလက္သစ္မ်ား ျဖည့္သြင္းေနရမည္ျဖစ္သည္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးတြင္ ပါဝင္ပံ့ပိုးေနသူအားလုံး မပါဝင္ေသးေသာ္လည္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ကို ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ေနသူမ်ားအတြက္ လုပ္ငန္းစဥ္တြင္ မည္သူတို႔ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ေနသည္ကို နားလည္နိုင္ေစရန္ ရည္ရြယ္ထားသည္ဟု ျပဳစုသူမ်ားက ဆိုသည္။
“ဒီပုံကားခ်ပ္ကို အႏုပညာလက္ရာအေနနဲ႔မယူဆဘဲ ကိရိယာတခုလို႔ ယူဆၿပီး အသုံးခ်ဖို႔ ေမၽွာ္လင့္ပါတယ္”ဟု USAID ၏ ျမန္မာနိုင္ငံဆိုင္ရာ ဒါရိုက္တာ Teresa MaGhie က လမ္းညႊန္ခ်က္ မိတ္ဆက္ပြဲတြင္ ေျပာသည္။
“နိုင္ငံတဝန္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ သက္ဆိုင္ေသာ လွုပ္ရွားမွုမ်ားတြင္ ပူးေပါင္းပါဝင္ေနေသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားႏွင့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား အေၾကာင္းကို က်ယ္ျပန႔္စြာေဖာ္ျပထားျခင္းအားျဖင့္ ကာလရွည္ၾကာပဋိပကၡမ်ားကို ေျဖရွင္းရာတြင္ လိုအပ္ေသာ အရည္အခ်င္းမ်ားရွိသည့္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ မရွိဟူေသာ အဆိုကို ဤပုံကားခ်ပ္မ်ားျဖင့္ တုံ႔ျပန္လိုက္ျခင္းျဖစ္သည္” ဟု USAID ႏွင့္ Nonviolent Peaceforce တို႔က ဆိုသည္။
ပုံကားခ်ပ္မ်ားမိတ္ဆက္ပြဲတြင္ ျမန္မာနိုင္ငံၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ လုံျခဳံေရးအတြက္ ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္သင့္သည္မ်ားဆိုင္ရာ ေဆြးေႏြးပြဲတစ္ရပ္က်င္းပခဲ့ၿပီး၊ လုံျခဳံေရး၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ က်ား၊မ တန္းတူေရးႏွင့္ တိုင္းရင္းသားအေရး ကၽြမ္းက်င္ေသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ား၊ သုေတသီမ်ား ပါဝင္ေဆြးေႏြးခဲ့သည္။
လက္ရွိ အက်ပ္အတည္းမ်ားေက်ာ္လႊားရန္ ႏွင့္ ဒီမိုကေရစီ ဖက္ဒရယ္ ဖြဲ႕စည္းပုံကို အမွန္တကယ္ ထင္ဟပ္သည့္ အေျခခံမူမ်ားေရးဆြဲနိုင္ေရးအတြက္ လက္ရွိၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ကို ျပန္လည္ သုံးသပ္ရန္လိုေၾကာင္း ျပည္ေထာင္စု ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ညီလာခံ၏ လုံျခဳံေရးက႑ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားတြင္ ကိုယ္စားလွယ္အျဖစ္ပါဝင္သူ က်ားမေရးရာေလ့လာေရးစင္တာ (MIGS) မွ ဒါရိုက္တာ ေဒၚခင္မမမ်ိဳးက ဆိုသည္။
“လက္ရွိ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္က လုံးဝရပ္တန႔္တာေတာ့မဟုတ္ဘူး။ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ သြားရမယ္။ ျမန္မာနိုင္ငံအတြက္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဟာ လိုအပ္တယ္ဆိုတာ အေျခခံေတာ့ သိျမင္နားလည္ထားတဲ့အတြက္ ဒါေလးေတြကိုေတာ့ ဘယ္လို ပုံစံနဲ႔ ျပန္လည္ ေက်ာ္လႊားနိုင္မလဲဆိုတာ အားလုံး ဝိုင္းဝန္း အေျဖရွာနိုင္မယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။” ဟု သူက ေျပာသည္။
ျပည္ေထာင္စု ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ညီလာခံ ကိုယ္စားလွယ္အျဖစ္ သူ႔အေတြ႕အၾကဳံကို မ ၽွေဝရာတြင္ လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕မ်ား (တပ္မေတာ္ႏွင့္ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းမ်ား)ႏွင့္ နိုင္ငံေရးပါတီမ်ားအပါအဝင္ အဓိကပါဝင္သူမ်ားသည္ ၎တို႔၏ သေဘာထားရပ္တည္ခ်က္မ်ားကိုသာ ဆုပ္ကိုင္ ရပ္တည္ေနျခင္းေၾကာင့္ ဤသည္က ေနာက္ထပ္ အက်ပ္အတည္းျဖစ္ေစေသာ အခ်က္တခုျဖစ္သည္ဟု သူက သုံးသပ္သည္။
ထိုအတြက္ေၾကာင့္ အဖြဲ႕စုံပါဝင္ေသာ ညီလာခံေဆြးေႏြးပြဲမ်ားသည္ အမွန္တကယ္ ညႇိႏွိုင္းမွုပုံစံ မဟုတ္ေတာ့သည့္အတြက္ ညီလာခံမတိုင္မီ အလြတ္သေဘာေဆြးေႏြးပြဲမ်ား၊ သို႔မဟုတ္ ေဘးတိုက္ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားႏွင့္ တဦးခ်င္း တဖြဲ႕ခ်င္း အလြတ္ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားသည္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးမွုျဖစ္စဥ္တြင္ အေရးပါသည္ဟုလည္း ဆိုသည္။
ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးပြဲမ်ားတြင္ပါဝင္ရန္ အရည္အခ်င္းမီသည့္ အမ်ိဳးသမီးအနည္းငယ္သာ ရွိသည္ဟူေသာ ေျပာဆိုမွုကို တုံ႔ျပန္သည့္အေနျဖင့္ ေဆြးေႏြးပြဲတြင္ ပါဝင္ေသာ အျခား အမ်ိဳးသမီးမ်ားကလည္း ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ နယ္ပယ္အသီးသီးတြင္ အရည္အခ်င္းျပည့္မီေသာ အမ်ိဳးသမီးအမ်ားအျပားရွိသည္ကို အသိအမွတ္ျပဳကာ ေတြးေခၚမွုမ်ား ေျပာင္းလဲရန္ လိုအပ္သည္ဟု ေထာက္ျပေျပာဆိုၾကသည္။
ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ကို ပံ့ပိုးလိုေသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားတြင္ အသိပညာ၊ ကၽြမ္းက်င္မွုႏွင့္ စိတ္အားထက္သန္မွုရွိၾကသျဖင့္ ထိုအမ်ိဳးသမီးမ်ား တရားဝင္ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားႏွင့္ ေဆြးေႏြးညႇိႏွိုင္းမွု အသီးသီးတို႔တြင္ ပါဝင္ခြင့္ရရန္ အေရးႀကီးသည္ဟု အေမရိကန္ သံအမတ္ စေကာ့ မာရွယ္က ၎၏ မိန႔္ခြန္းတြင္ ေျပာခဲ့သည္။
“ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္မွာ အမ်ိဳးသမီးေတြပါဝင္ျခင္းဟာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေအာင္ျမင္တည္တံ့နိုင္ေရး အလားအလာ ျမင့္မားေစတယ္ဆိုတာ ကမၻာတဝန္းက သုေတသနေတြက ျပသေနပါတယ္” ဟုလည္း သံအမတ္ႀကီးက ဆိုသည္။
ဧရာဝတီ အဂၤလိပ္ပိုင္းတြင္ မတ္လ ၇ ရက္ေန႔က ေဖာ္ျပခဲ့သည့္ Women Underrepresented in Formal Peace Process, Study Finds ကို ဆီေလ်ာ္ေအာင္ဘာသာျပန္သည္။
ဧရာဝတီ
0 comments:
Post a Comment