သုံးႏွစ္အတြင္း ေခြး႐ူးျပန္ကာကြယ္ေဆးႏွင့္ ပဋိပစၥည္းမ်ားအတြက္ ဝန္ႀကီးဌာနက က်ပ္ ၁၃ ဘီလ်ံေက်ာ္ သုံးစြဲခဲ့ၿပီး ေခြးေကာင္ေရ မထိန္းခ်ဳပ္ပါက ဝန္ႀကီးဌာန၏ ဘတ္ဂ်က္အမ်ားစု သုံးစြဲရမည့္ အေျခအေနတြင္ ရွိေၾကာင္း ျပည္ေထာင္စုဝန္ႀကီး ေျပာၾကား

၂၀၁၆-၂၀၁ရမွ ၂၀၁၈-၂၀၁၉ ဘ႑ာႏွစ္အတြင္း ေခြး႐ူးျပန္ကာကြယ္ေဆးႏွင့္ ပဋိပစၥည္းမ်ားအတြက္ က်န္းမာေရးႏွင့္ အားကစားဝန္ႀကီးဌာနက က်ပ္ ၁၃ ဒသမ ၇၂ ဘီ လ်ံ က်ခံသုံးစြဲခဲ့ၿပီး ေခြးေကာင္ေရ မထိန္းခ်ဳပ္ပါက ဝန္ႀကီးဌာန၏ ဘတ္ဂ်က္အမ်ားစု သုံးစြဲရမည့္ အေျခအေနတြင္ ရွိေနေၾကာင္း ဒုတိယအႀကိမ္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ (၁၃) ႀကိမ္ေျမာက္ ပုံမွန္အစည္းအေဝး ဒုတိယေန႔တြင္ ေရဦးမဲဆႏၵနယ္မွ ေဒါက္တာဦးမင္းသိန္း၏ ေမးျမန္းခ်က္ကို က်န္းမာေရးႏွင့္ အားကစား ဝန္ႀကီးဌာန ျပည္ေထာင္စုဝန္ႀကီးက ျပန္လည္ေျဖၾကားရာတြင္ ထည့္သြင္းေျပာၾကား ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ျပည္ေထာင္စုဝန္ႀကီးက ျပန္လည္ေျဖၾကားရာတြင္ ေခြးကိုက္သည့္အခါ မိမိတို႔ျပည္သူလူထုကို မေသေအာင္၊ အႏၲရာယ္မရွိေအာင္ ကာကြယ္ေဆးမ်ား ဝယ္ေနေၾကာင္း၊ လက္ရွိအစိုးရလက္ထက္ သုံးႏွစ္တာအတြင္း ေခြး႐ူးႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး Anti-rabies vaccine ၁၃ ဒသမ ၇၂ ဘီလ်ံ ဝယ္ယူပါေၾကာင္း၊ အကယ္၍ ေခြးမကိုက္ပါက ၎ပိုက္ဆံ ၁၃ ဒသမ ၇၂ ဘီလ်ံ မကုန္ပါေၾကာင္း၊ ထို႔ျပင္ အလြန္အႏၲရာယ္ရွိသည့္ Category-3 တြင္ အကိုက္ခံရသည့္ လူနာမ်ားဆိုပါက ေခြးကိုက္ခံရသည့္ ေနရာတြင္ Rabies immunoglobulin ထိုးေပးရၿပီး ၎အတြက္ ဝယ္ရသည္မွာ ၁ ဒသမ ၂ ဘီလ်ံရွိ ေၾကာင္း၊ ႏွစ္ခုေပါင္းလၽွင္ က်ပ္ ၁၅ ဘီလ်ံခန႔္ လက္ရွိအစိုးရလက္ထက္တြင္ သုံးထားၿပီးျဖစ္ေၾကာင္း ျပည္ေထာင္စုဝန္ႀကီးက ေျပာၾကားသည္။

“Rabies vaccine တစ္လုံးထိုး ရင္ ၈၀၀၀ ေက်ာ္ကုန္က်ပါတယ္။ Intramuscular အသားထဲထိုးရင္ ေလးလုံးကုန္တဲ့အတြက္ ၃၂၀၀၀ က်ပ္ က်ပါတယ္။ အကယ္၍ Intradermal ဆိုရင္ ႏွစ္လုံးပဲကုန္တဲ့အတြက္ ၁၆၀၀၀ သာက်ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ညႊန္ၾကားခ်က္အကုန္ ထုတ္ၿပီးျဖစ္ပါတယ္။ တိုင္းေဒသႀကီးနဲ႔ ျပည္သူအားလုံးကို ေခြး႐ူးကာကြယ္ေဆးထိုးရင္ ႂကြက္သားထဲကို မထိုးဘဲ အေရျပားမွာ ရွပ္ၿပီးထိုးရင္ ေဆးတစ္ဝက္ နီးပါးေလာက္ သက္သာပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက ေခြးအရမ္းကိုက္ရင္ Rabies Immunoglobulin ထိုးရပါတယ္။ သူက တစ္လုံးကို ၁၆၅၀၀ က်ပ္က်ပါတယ္။ ခႏၶာကိုယ္ အေလးခ်ိန္ေပၚ မူတည္ၿပီး ထိုးရတဲ့အတြက္ ပိုက္ဆံအမ်ားႀကီး ကုန္ပါတယ္” ဟု ျပည္ေထာင္စုဝန္ႀကီးက ေျပာၾကားသည္။

က်န္းမာေရးႏွင့္ အားကစားဝန္ႀကီးဌာန အေနျဖင့္ ၎ေဆးမ်ားကို ၁၃ ဒသမ ၇၂ ဘီလ်ံခန႔္ ဝယ္ယူေၾကာင္း၊ ေခြးကိုက္ခံရျခင္းေၾကာင့္ ေသဆုံးမႈႏႈန္း ၁၉၉၅ ခုႏွစ္ မွ ၂၀၀၄ ခုႏွစ္အထိ ၁၀၀၀ ဦး၊ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္တြင္၂၄၅ ဦး၊ ၂၀၁၈ ခု ႏွစ္တြင္ ၇၁ ဦး၊ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္တြင္ ၄၁ ဦးရွိေၾကာင္း၊ ေခြး႐ူးကာကြယ္ေဆးမ်ားကို တစ္ျပည္လုံး အတိုင္းအတာျဖင့္ ၿမိဳ႕နယ္ေပါင္း ၃၃၀ တြင္ ေပးထားၿပီး တိုက္နယ္ေဆး႐ုံမ်ားကိုမူ မေပးနိုင္ေသးေၾကာင္းႏွင့္ plus 2 to plus 8 Degree Centigrade ထားရမည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ Cold Chain မရွိသည့္အတြက္ တိုက္နယ္ေဆး႐ုံမ်ားကို မေပးနိုင္ေသးျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း ျပည္ေထာင္စုဝန္ႀကီးက ေျပာၾကားသည္။

“ေခြး Population ရဲ့ ရာခိုင္ႏႈန္း ၇၀ ကို ကာကြယ္ေဆးေတြ လုပ္ေပးမယ္ဆိုရင္ ေခြး႐ူးေရာဂါ ေလ်ာ့သြားမယ္။ ဘတ္ဂ်က္အမ်ားႀကီးလိုမယ့္ Root Cause အဓိကအေၾကာင္းက ေခြး Population က်သြားဖို႔ အဓိက က်ပါတယ္။ ဒီကိစၥကို ကၽြန္ေတာ္တို႔အားလုံး ၀ိုင္းဝန္းစဥ္းစားဖို႔ လိုပါတယ္။ ဒါမွသာ ကၽြန္ေတာ္ခုနကေျပာတဲ့ ၁၃ ဒသမ ၇၂ ဘီလ်ံက သုံးဘီလ်ံေလာက္သာ သုံးဖို႔လိုပါမယ္။ ဒါမွမဟုတ္ရင္ ၁၃ ဘီလ်ံကေန ဘီလ်ံ ၂၀ ျဖစ္သြားမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ က်န္းမာေရးနဲ႔ အားကစားဝန္ ႀကီးဌာနရဲ့ ဘတ္ဂ်က္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ဖဲ့ေပးလိုက္ရမယ့္သေဘာ ရွိပါတယ္။ ဒီကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ျပန္လည္သုံးသပ္ဖို႔လိုမယ္ ထင္ပါတယ္” ဟု ျပည္ေထာင္စုဝန္ႀကီးက ေျပာၾကားသည္။

လက္ရွိ ေခြး႐ူးေရာဂါကာကြယ္ ရန္၊ က်ပ္ ၁၃ ဘီလ်ံ သက္သာရန္အတြက္ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး အတြင္းရွိ ရန္ကုန္ျပည္သူ႔ေဆး႐ုံႀကီး၊ သဃၤန္းကၽြန္းစံၿပ အေထြေထြေရာဂါကုေဆး႐ုံႀကီး၊ အင္းစိန္ျပည္သူ႔ေဆး႐ုံႀကီးႏွင့္ ေျမာက္ဥကၠလာပ သင္ၾကားေရးႏွင့္ အေထြေထြေရာဂါကု ေဆး႐ုံႀကီးမ်ားတြင္ ေခြးကိုက္လူနာ ကုသမႈဌာန (Dog Bite Treatment Centre - DBTC) မ်ားကို ေမ ၂၉ ရက္က စတင္ဖြင့္လွစ္ခဲ့ေၾကာင္းႏွင့္ စတင္ဖြင့္လွစ္ခ်ိန္မွ အခ်ိန္တစ္လခြဲအတြင္း ၃၃၂၆ ဦးကို ကာကြယ္ေဆး အႀကိမ္ေပါင္း ၁၁၄၆၈ ထိုးနိုင္ခဲ့သည္ဟု ဆိုသည္။

ေခြး႐ူးျပန္ေရာဂ ကာကြယ္ေဆးတြင္ အသားေဆးထိုးျခင္း (Intra muscular administration) ႏွင့္ အေရျပားတြင္းထိုးျခင္း (Intradermal administration) နည္းမ်ားျဖင့္ အသုံးျပဳနိုင္ၿပီး ID အသုံးျပဳမည္ ဆိုပါက ဖြင့္ေဖာက္ေဖ်ာ္စပ္ထားေသာ ေဆးပုလင္းမ်ားသည္ ဖြင့္ၿပီးေျခာက္နာရီအတြင္း အသုံးျပဳရမည္ ျဖစ္သျဖင့္ ေဆးကိုေကာင္းမြန္စြာ ေခၽြတာနိုင္ရန္ ေဆးထိုးျခင္းအတြက္ လုံေလာက္ေသာ  ေဆးထိုးမည့္ လူဦးေရကို စုၿပီးထိုးေပးနိုင္လၽွင္ ပိုမိုသင့္ေတာ္ၿပီး ေဆးတစ္လုံးလူနာ ငါးဦးထိုးႏွံနိုင္သည္ဟု သိရသည္။

ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕သည္ နိုင္ငံအသီးသီးတြင္ ေငြေၾကးကုန္က်မႈ သက္သာေစသည့္ အေရျပားတြင္း ေဆးထိုးစနစ္ အစီအစဥ္ Intradermal (ID) rabies vaccination schedule ကို တိုက္တြန္းအားေပးလ်က္ရွိၿပီး ၎ေဆးထိုးနည္းသည္ စိတ္ခ်ရၿပီး ထိေရာက္မႈရွိသည့္အျပင္ ေခတ္မီကာကြယ္ေဆးမ်ားကို လက္လွမ္းမီၿပီး ေစ်းသက္သက္သာသာျဖင့္ သုံးစြဲနိုင္ေၾကာင္းလည္း သိရသည္။

ေခြး႐ူးျပန္ေရာဂါသည္ ဗိုင္းရပ္စ္တစ္မ်ိဳးေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားေသာ ေရာဂါျဖစ္ၿပီး ၎ေရာဂါသည္ တိရစၧာန္မွလူသို႔ ကူးစက္ေသာေရာဂါ တစ္မ်ိဳးျဖစ္သည္။ ေခြး႐ူးျပန္ေရာဂါ ျဖစ္ပြားပုံ သြင္ျပင္ႏွစ္မ်ိဳးရွိၿပီး ပထမတစ္မ်ိဳးမွာ ဂနာမၿငိမ္ ျဖစ္ျခင္းႏွင့္ ဒုတိယတစ္မ်ိဳးမွာ အေၾကာေသျခင္းတို႔ ျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ ပထမအမ်ိဳးအစားမွာ ပိုမိုအျဖစ္မ်ားေလ့ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

ျမန္မာနိုင္ငံ အပါအဝင္ အေရွ႕ေတာင္အာရွတြင္ ေခြး႐ူးျပန္ေရာဂါ ျဖစ္ျခင္း၏ ၉၆ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ ေခြးကိုက္ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ၿပီး ေၾကာင္၊ ေႁမြပါ၊ ေျမေခြး၊ ေခြးအ၊ ဝံပုေလြႏွင့္ အျခား အသားစား တိရစၧာန္မ်ားကိုက္၍ ေရာဂါကူးစက္နိုင္ေၾကာင္း သိရသည္။   

Eleven Media Group