တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားကို လ်စ္လ်ဴရႈျခင္းက ၂၀၂၀ တြင္ NLD ကို အထိနာေစမည္

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္ေသာ အာဏာရ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (NLD) ပါတီ အေနျဖင့္ တိုင္းရင္းသားမ်ားႏွင့္ ၎တို႔၏ ပါတီမ်ားအေပၚ ေကာင္းမြန္ေသာ ဆက္ဆံေရး တည္ေဆာက္ရန္ ပ်က္ကြက္ျခင္းက ေနာက္ႏွစ္တြင္ က်င္းပမည့္ အေထြေထြ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ အထူးသျဖင့္ တိုင္းရင္းသား ျပည္နယ္မ်ား၌ အထိနာေစနိုင္သည္။

တိုင္းရင္းသား ျပည္နယ္မ်ားမွ ဌာေနတိုင္းရင္းသားမ်ား၏ ဆႏၵမ်ားကို NLD က ေလးစားရန္ ပ်က္ကြက္ခဲ့သည္ကို နိုင္ငံေရး ေစာင့္ၾကည့္ ေလ့လာသူမ်ားက သတိေပးမႈမ်ားရွိခဲ့သည္။ ထိုအထဲတြင္ ေဒသခံ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာက ဆန႔့္က်င္ဆႏၵျပခဲ့ၾကၿပီး ျပည္နယ္ႏွင့္ ျပည္ေထာင္စု လႊတ္ေတာ္သို႔ပါ လက္မွတ္ေရးထိုး ကန႔္ကြက္ေနသည့္ၾကားမွ မြန္ျပည္နယ္ရွိ တံတားတစင္းကို လြတ္လပ္ေရး ေခါင္းေဆာင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း အမည္ ေပးျခင္းလည္း ပါဝင္သည္။

ေဒသခံမ်ားက ထိုတံတားကို ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း အမည္အစား မြန္လူမ်ိဳးစုမ်ား၏ အေမြအႏွစ္ ယဥ္ေက်းမႈကို ဂုဏ္ျပဳေသာ အမည္တခုခုေပးရန္ လိုလားၾကသည္။

အျခားထင္ရွားေသာ ဥပမာတခုမွာ ေဒသခံတိုင္းရင္းသားမ်ား ဆန႔္က်င္ၾကသည့္ၾကားမွ တိုင္းရင္းသား ျပည္နယ္မ်ားတြင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း ႐ုပ္တုမ်ား တည္ေဆာက္ျခင္း ျဖစ္သည္။ ႐ုပ္တု ဆန႔္က်င္မႈမွာ ကယားျပည္နယ္တြင္ အထူးသျဖင့္ အျပင္းထန္ဆုံးျဖစ္ခဲ့ၿပီး အာဏာပိုင္မ်ားက ဦးေဆာင္ကန႔္ကြက္ ဆႏၵျပသည့္သူမ်ားကို တရားစြဲဆို ၿဖိဳခြင္းသည့္တိုင္ ျပည္နယ္ၿမိဳ႕ေတာ္ လြိဳင္ေကာ္တြင္ စိုက္ထူ ထားသည့္ ထို႐ုပ္တုကို ဖယ္ရွားေရးအတြက္ တက္ႂကြလႈပ္ရွားသူမ်ားက ဆက္လက္ ေတာင္းဆိုေနဆဲ ရွိေသးသည္။

၎တို႔တြင္ ၎တို႔ေလးစားသည့္ တိုင္းရင္းသား သူရဲေကာင္းမ်ားရွိေၾကာင္းႏွင့္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း ႐ုပ္တုမ်ားကို ဗမာလူမ်ိဳးႀကီးဝါဒ လႊမ္းမိုးမႈအျဖစ္သာ ျမင္ေၾကာင္း ဆႏၵၿပ ကန႔္ကြက္သူမ်ားက ေျပာသည္။

ထိုလုပ္ရပ္မ်ား အားလုံးသည္ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ တိုင္းရင္းသားေဒသမ်ား၏ ေထာက္ခံမႈ ဆုံးရႈံးေစမည့္ တိုင္းရင္းသားအေရးႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး NLD ၏ နိုင္ငံေရး ေျခလွမ္းမွားမ်ားျဖစ္ေၾကာင္း၊ ပါတီ၏ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖစ္သည့္ အမ်ိဳးသား ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးႏွင့္ ညီညြတ္ေရးအတြက္ ပိုမိုခက္ခဲသြား ေစမည္ျဖစ္ေၾကာင္း နိုင္ငံေရး ေလ့လာ ေစာင့္ၾကည့္သူမ်ားက NLD ကို သတိေပးေနၾကသည္။

အလားတူပင္ ယခင္က ဒီမိုကေရစီ တိုက္ပြဲတြင္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ လက္တြဲခဲ့သည့္ မိတ္ဖက္ တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားႏွင့္ NLD ၏ ဆက္ဆံေရးမွာလည္း ေအးစက္လာခဲ့သည္။

NLD သည္ မိတ္ဖက္ တိုင္းရင္းသား ပါတီမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ခ်ဥ္းကပ္ပုံ ေျပာင္းလဲသြားေၾကာင္း စည္းလုံးညီညြတ္ေသာ တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးမ်ားမဟာမိတ္ (UNA) အတြင္းေရးမႉးအဖြဲ႕ဝင္၊
ရခိုင္ အမ်ိဳးသား ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (ALD) မွ ဦးမ်ိဳးေက်ာ္က ေျပာသည္။

ျမန္မာနိုင္ငံရွိ အဓိက တိုင္းရင္းသား နိုင္ငံေရးပါတီမ်ား၏ မဟာမိတ္အဖြဲ႕ျဖစ္သည့္ UNA
တြင္ ALD အပါအဝင္ တိုင္းရင္းသား နိုင္ငံေရးပါတီ ၁၃ ခုခန႔္ ပါဝင္သည္။ NLD ႏွင့္အတူ စစ္အစိုးရ ဆန႔္က်င္ေရးမ်ား အတူတကြ လုပ္ခဲ့ၾကသည့္ တိုင္းရင္းသား ပါတီမ်ားလည္း ပါဝင္သည္။

NLD သည္ အတိုက္အခံျဖစ္ခဲ့စဥ္က အာဏာရွင္ ျပဳတ္က်ေရးအတြက္ တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားႏွင့္ ညႇိႏွိုင္း၊ တိုင္ပင္မႈမ်ား လုပ္ခဲ့ေသာ္လည္း ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲၿပီး ေနာက္ပိုင္းတြင္ ညႇိႏွိုင္း ေဆြးေႏြးမႈမ်ား မလုပ္ေတာ့ဘဲ လုံး၀ ျပန္လွည့္ၾကည့္ျခင္း မရွိေၾကာင္း သူကေျပာသည္။

“ေရြးေကာက္ပြဲ ၿပီးကတည္း က်ေနာ္တို႔နဲ႔ ေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးမႈေတြ မရွိပါဘူး” ဟု ေျပာသည္။ NLD ၏ ထိုခ်ဥ္းကပ္ပုံေၾကာင့္ တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားက ပါတီအေပၚ ယုံၾကည္မႈ က်သြားေၾကာင္း သူက ေျပာသည္။

၁၉၉၀ ေရြးေကာက္ပြဲကာလမ်ားတြင္ NLD သည္ တိုင္းရင္းသားပါတီ ၂၀ ေက်ာ္ျဖင့္ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္က ဖြဲ႕စည္းခဲ့သည့္ ျပည္ေထာင္စု တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးမ်ား ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ ႏွင့္ ေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ၿပီး တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးမ်ားအတြက္ လူမ်ိဳးေရး တန္းတူညီမၽွမႈ၊ နိုင္ငံေရး တန္းတူညီမၽွမႈ၊ ကိုယ္ပိုင္ ျပဌာန္းခြင့္၊ ဒီမိုကေရစီႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးမ်ား အတြက္ ေထာက္ျပခဲ့ၾကသည္။

ထို ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားတြင္ NLD အနိုင္ ရရွိခဲ့ေသာ္လည္း ရလဒ္ကို ထိုစဥ္က အာဏာ ခ်ဳပ္ကိုင္ထားသည့္ စစ္အစိုးရက ပယ္ဖ်က္ခဲ့သည္။

၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ NLD ႏွင့္ ၁၉၉၀ ေရြးေကာက္ပြဲကတည္းက မိတ္ဖက္ပါတီျဖစ္သည့္ ရွမ္းတိုင္းရင္းသားမ်ား ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (SNLD) ပါတီႏွင့္ အျခား တိုင္းရင္းသားပါတီ အခ်ိဳ႕ကပါ ေရြးေကာက္ပြဲက မယုံၾကည္ရဘဲ၊ တရားမၽွတမႈမရွိနိုင္ဟု ယုံၾကည္သည့္အတြက္ သပိတ္ေမွာက္ခဲ့ ၾကသည္။

၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲၿပီးေနာက္ NLD သည္ အသစ္ ဖန္တီးထားသည့္ ရာထူးျဖစ္ေသာ
တိုင္းရင္းသားေရးရာ ဝန္ႀကီးေနရာကို SNLD သို႔ ကမ္းလွမ္းေသာ္လည္း ထိုရာထူးသည္ ၎တို႔ အာ႐ုံစိုက္သည့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ႏွင့္ သက္ဆိုင္ျခင္း မရွိေၾကာင္း သိရၿပီးေနာက္ SNLD က ထိုကမ္းလွမ္းမႈကို ပယ္ခ်ခဲ့သည္ဟု သိရသည္။

၎တို႔ႏွင့္ NLD အၾကား ဆက္ဆံေရးမွာ ယခင္ကေလာက္ ေႏြးေထြးမႈမရွိေၾကာင္း
SNLD က ၿပီးခဲ့သည့္လက က်င္းပခဲ့သည့္ သတင္းစာ ရွင္းလင္းပြဲတြင္ ေျပာသည္။

လာမည့္ အေထြေထြ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ NLD ႏွင့္ မဟာမိတ္ဖြဲ႕ရန္ အစီအစဥ္ရွိမရွိ သတင္းေထာက္ တဦးက ေမးေသာအခါ “တဖက္က က်ေနာ္တို႔ကို စကားေတာင္မွ မေျပာတဲ့အခ်ိန္မွာ က်ေနာ္တို႔က သူတို႔ကို ခ်စ္ပါတယ္လို႔ သြားေျပာလို႔ မရဘူး” ဟု SNLD တြဲဖက္ အတြင္းေရးမႉး စိုင္းေက်ာ္ညြန႔္က ေျပာသည္။

NLD သည္ ဖက္ဒရယ္ ျပည္ေထာင္စု ထူေထာင္ေရး ရည္မွန္းခ်က္တြင္ တိုင္းရင္းသား ပါတီမ်ားႏွင့္ ရည္မွန္းခ်က္ တူေသာေၾကာင့္ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္လိမ့္မည္ဟု တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားက
ေမၽွာ္လင့္ခဲ့ေသာ္လည္း ေမၽွာ္လင့္သလို ျဖစ္မလာေၾကာင္း ALD ပါတီမွ အမ်ိဳးသား လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ မထုေမက ေျပာသည္။

NLD သည္ ဖက္ဒရယ္ ဒီမိုကေရစီတြင္ အႂကြင္းမဲ့ ယုံၾကည္လၽွင္ တိုင္းရင္းပါတီမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ေရးကို ဦးစားေပးသင့္သည္ဟု သူက ေျပာသည္။

NLD သည္ ေရြးေကာက္ပြဲမတိုင္မီ တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားႏွင့္ ပိုမို ေကာင္းမြန္ေသာ ဆက္ဆံေရးမူဝါဒ ခ်မွတ္ရန္ စဥ္းစားေနေၾကာင္း NLD ၏ ေျပာခြင့္ရသူ ဦးမ်ိဳးညြန႔္က ဧရာဝတီသို႔ ေျပာသည္။

“က်ေနာ္တို႔က တိုင္းရင္းသာပါတီေတြနဲ႔ အျမဲတမ္း ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ခ်င္ပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ မူဝါဒက သူတို႔နဲ႔ ရည္မွန္းခ်က္ခ်င္းတူလို႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ဖို႔ပဲ” ဟု သူက ေျပာသည္။

သို႔ေသာ္ NLD သည္ ထိုသို႔လုပ္ရန္ ဆႏၵမ်ိဳးမျမင္ေသာေၾကာင့္ သူ၏ပါတီသည္ NLD ႏွင့္ ပူးေပါင္း လုပ္ေဆာင္နိုင္မည္ မထင္ေၾကာင္း ကခ်င္ျပည္နယ္ ျပည္သူ႔ပါတီ (KSPP) ၏ ဒုဥကၠ႒ ဂမ္ဂေရာင္ ေအာင္ခမ္းက ဧရာဝတီသတင္းဌာန၏ မၾကာေသးမီက အင္တာဗ်ဴးတခုတြင္ ေျပာသည္။

ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ႏွင့္ ျပည္ေထာင္စု လႊတ္ေတာ္တြင္ပါ ေနရာအမ်ားစု အနိုင္ရေရး
ရည္မွန္းခ်က္ျဖင့္ ကခ်င္ပါတီ ၃ ခုျဖစ္ေသာ ကခ်င္ဒီမိုကရက္တစ္ ပါတီ၊ ကခ်င္ျပည္နယ္ ဒီမိုကေရစီပါတီႏွင့္ စည္းလုံးညီညြတ္ေရးႏွင့္ ဒီမိုကေရစီပါတီ (ကခ်င္ျပည္နယ္) တို႔ ပူးေပါင္းၿပီး KSPP ကို ထူေထာင္ထားသည္။

လက္ရွိ ေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္တြင္ မွတ္ပုံတင္ထားေသာ နိုင္ငံေရးပါတီ ၉၈ ခု ရွိၿပီး လာမည့္ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ပါတီ ၁၀၀ ေက်ာ္ ပါဝင္မည္ဟု ေမၽွာ္လင့္ရသည္။ ၁၉၉၀ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ နိုင္ငံေရးပါတီ ၉၀ ေက်ာ္ႏွင့္ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ နိုင္ငံေရးပါတီ ၉၃ ပါတီ ပါဝင္ခဲ့သည္။

NLD သည္ တနိုင္ငံလုံးတြင္ အထူးသျဖင့္ ဗမာ အမ်ားစုရွိေသာ ေဒသမ်ားတြင္ လူႀကိဳက္အမ်ားဆုံး ပါတီ ျဖစ္ေနေသးေသာ္လည္း ၎တို႔ ျပည္နယ္မ်ားတြင္ ေထာက္ခံမႈ အခိုင္အမာရရွိထားသည့္ ျပည္နယ္အေျခစိုက္ တိုင္းရင္းသားပါတီ တဒါဇင္ခန႔္လည္း ရွိေနသည္။

NLD က တိုင္းရင္းသား ေဒသမ်ားမွ ေနရာမ်ားအပါအဝင္ ၈၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္ျဖင့္ အျပတ္အသတ္ အနိုင္ရခဲ့သည့္ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ပင္ ရွမ္းႏွင့္ရခိုင္ ျပည္နယ္တြင္ တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားက ေအာင္ပြဲခံခဲ့သည္။

“၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲတုန္းက တနိုင္ငံလုံး အနိုင္ရတဲ့ပါတီကို တကယ့္ ဒီမိုကေရစီ အကူးအေျပာင္း ျဖစ္ေစခ်င္တာေၾကာင့္ တိုင္းရင္းသားေတြအပါအဝင္ ျပည္သူေတြက သူတို႔ကိုမဲေပးခဲ့တယ္” ဟု မထုေမက ေျပာသည္။

NLD ကို မဲေပးလိုက္ျခင္းအားျဖင့္ ပါတီက တနိုင္ငံလုံး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး လုပ္မည္ဟု သုံးသပ္ခ်က္မ်ား ရွိခဲ့ေသာ္လည္း ၿပီးခဲ့သည့္ သုံးႏွစ္ေက်ာ္အတြင္း အာဏာရပါတီ၏ ေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြက တိုင္းရင္းသားမ်ား၏ လိုလားခ်က္မ်ားစြာကို ကိုယ္စားမျပဳခဲ့ျခင္းမ်ား ရွိေၾကာင္း သူက ဆက္ေျပာသည္။

NLD အေနျဖင့္ မြန္ျပည္နယ္မွ တံတားကို ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း အမည္ေပးၿပီးေနာက္ မၾကာမီ က်င္းပသည့္ ၂၀၁၇ ၾကားျဖတ္ ေရြးေကာက္ပြဲ သင္ခန္းစာ ေတြ႕ရၿပီးျဖစ္သည္။

NLD သည္ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ နိုင္ခဲ့သည့္ မြန္ျပည္နယ္ ေခ်ာင္းဆုံ ေနရာတြင္ ၿပိဳင္ဖက္ ျပည္ေထာင္စုႀကံ့ခိုင္ေရးႏွင့္ ဖြံ့ၿဖိဳးေရးပါတီ (USDP) ကို ရႈံးနိမ့္သြားသည္။ NLD သည္ ၂၀၁၅
ခုႏွစ္က ရရွိခဲ့သည့္မဲ၏ ထက္ဝက္ပင္ မရခဲ့ေပ။

၂၀၁၈ ၾကားျဖတ္ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္လည္း NLD သည္ ယွဥ္ၿပိဳင္ေသာေနရာ ၁၃ ေနရာအနက္
ေနရာ ၆ ခုတြင္ ရႈံးသည္။ ထိုရႈံးသည့္ ၆ ေနရာတြင္ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲက နိုင္ခဲ့သည့္ ေနရာ ၄ ေနရာ ပါဝင္ၿပီး ရန္ကုန္၊ စစ္ကိုင္းတိုင္းႏွင့္ ကခ်င္ျပည္နယ္တြင္ USDP သို႔ ၃ ေနရာႏွင့္ ခ်င္းျပည္နယ္တြင္ ေဒသခံ ခ်င္းအမ်ိဳးသား ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္သို႔ တေနရာ ရႈံးနိမ့္ခဲ့သည္။

လာမည့္ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားတြင္ တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ား အနိုင္ရနိုင္ေၿခ ျမင့္မားလာနိုင္သည္ဟု မထုေမက ျမင္သည္။

“၂၀၂၀ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ တိုင္းရင္းသားပါတီေတြ အနိုင္ပိုရနိုင္တယ္လို႔ ယူဆတယ္” ဟု သူက ေျပာသည္။

ဧရာဝတီ