႐ု႐ွားနဲ႔ခ်ဳပ္ဆိုထားတဲ႔ INF ( ေခၚ) တာလတ္ပစ္ႏ်ဴကလီးယားစာခ်ဳပ္က အေမရိကန္ တရား၀င္ ႏုတ္ထြက္လိုက္တဲ႔အတြက္ သမိုင္း၀င္ ဒံုးက်ည္ သေဘာတူညီခ်က္ ခ်ဳပ္ၿငိမ္းသြားခဲ႔ပါၿပီ။ ဒါဟာ ကမၻာႀကီးကို ဘယ္လို အခ်က္ျပလိုက္တာပါလဲ။ အေမရိကန္ကေတာ႔ ႐ု႐ွားဘက္က အရင္ခ်ိဳးေဖာက္ တာ ျဖစ္တယ္လို႔ စြပ္စြဲထားတာပါ။ အေျခအေနဟာ ေရွ႕ဆက္ ဘာျဖစ္လာႏိုင္ ပါသလဲ။ Yulia Savchenko ေမာ္စကိုက ေပးပို႔တဲ႔ သတင္းလႊာကို ဦးေက်ာ္ဇံသာ ကေျပာျပမွာပါ။
အေမရိကန္သမၼတ Ronald Reagan နဲ႔ ဆိုဗီယက္ျပည္ေထာင္စု သမၼတ Mikhail Gorbachev တို႔ ၁၉၈၇ မွာ INF စာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ႔ၾကတုန္းက စစ္ေအးတိုက္ပြဲ ၿပီးဆုံးျခင္းရဲ႕အစပဲလို႔ ခ်ီးက်ဴး ေထာပနာ ျပဳခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဆယ္စုႏွစ္ေတြ ၾကာလာတဲ့အခါမွာေတာ့ ဒီသေဘာတူညီခ်က္ ခ်ဳပ္ၿငိမ္းသြားပါၿပီ။ ႐ုရွားအပါအဝင္ တကမၻာလုံးက စုိးရိမ္ပူပန္သံေတြ ေပၚထြက္လာခဲ့ပါတယ္။ Sergei Ryabkov ဟာ ႐ုရွား ဒုတိယႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး ျဖစ္ပါတယ္။
“အေမရိကန္အစိုးရက INF စာခ်ုပ္ကိုဖ်က္သိမ္းလိုက္တဲ႔အတြက္ ဆယ္စုႏွစ္ေတြနဲ႔ခ်ီ တည္ေဆာက္ခဲ႔ရတဲ႔ လက္နက္ထိန္းခ်ဳပ္ေရး စနစ္ကို ျပင္းျပင္းထန္ထန္ အထိနာသြားေစပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာလံုၿခံဳေရးနဲ႔ အဟာဗ်ဴဟာတည္ၿငိမ္ေရး အေပၚဆိုး႐ြားတဲ႔ ရိုက္ခတ္မႈေတြက ေ႐ွာင္လႊဲလု႔ိမရပါဘူး။”
အေမရိကန္နဲ႔ ေနတိုး မဟာမိတ္တုိ႔ကေတာ့ ဒီစာခ်ဳပ္ကို ႐ုရွားတို႔ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ခ်ဳိးေဖာက္လာခဲ့ၿပီလို႔ ေျပာရင္း ၊ ႏုတ္ထြက္ဖို႔ လုပ္ေဆာင္ခဲ့ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။
ရုရွားတုိ႔ဟာ ေျမျပင္က ပစ္လႊတ္ႏိုင္တဲ့ ခ႐ုစ္ ဒုံးက်ည္ေတြကို ျဖန္႔ၾကက္ ခ်ထားလာျခင္းဟာ ဒီသေဘာတူညီခ်က္ကို ခ်ဳိးေဖာက္ၿပီး လိုက္နာဖို႔ အစီအစဥ္ မရွိဘူးဆိုတာ ျပသျခင္း ျဖစ္တယ္လို႔ အေမရိကန္တုိ႔က ဆုိပါတယ္။ ဒါကို ႐ုရွားဘက္ကေတာ့ ျငင္းဆန္ပါတယ္။
ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ António Guterres ကေတာ့ လက္နက္ထိန္းခ်ဳပ္ေရး နည္းလမ္းသစ္တခု ရရွိေရး ႏွစ္ဖက္စလုံးကို တုိက္တြန္းေနပါတယ္။
“ ႏ်ဴကလီးယားစစ္ပဲြ အတြက္ တန္ဖိုးမျဖတ္ႏိုင္တဲ႔ အတားအဆီးတခုကို ဆံုး႐ံႈးလုိက္ရ တာပါပဲ။ တိုက္ခ်င္းပစ္ဒံုးက်ည္ အႏၱရာယ္ကိုလဲ ပိုမို ႀကီးထြားလာေစပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ပါေစ မတည္ျငိမ္မႈေတြ ျဖစ္ထြန္းေစမယ့္ ကိစၥကို ဘက္ေပါင္းစုံက ေရွာင္က်ဥ္ၿပီး ႏိုင္ငံတကာ လက္နက္ ထိန္းခ်ဳပ္ေရးအတြက္ ဘုံနည္းလမ္းတခု ဘေဘာတူညီမႈ ရရွိေအာင္ အျမန္ဆုံး အားထုတ္သင့္ပါတယ္။"
ေမာ္စကိုအေျခစိုက္ အကဲခတ္ေတြကေတာ့ ႏွစ္ဖက္စလုံး ထိန္းထိန္းသိမ္းသိမ္းလုပ္ဖုိ႔ လုိအပ္တယ္လို႔ ေျပာေနၾကပါတယ္။ Dmitry Suslov ဟာ ႐ုရွားႏိုင္ငံ အေျခစိုက္ ဥေရာပနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာ ေလ့လာေရး ပညာရွင္တဦး ျဖစ္ပါတယ္။
“ တကယ္လို႔ တာလတ္ပစ္ဒုံးက်ည္ေတြကို အာရွအလယ္ပိုင္းနဲ႔ ဥေရာပမွာ ျဖန္႔ခ်ထားမယ္ဆိုရင္ မဟာဗ်ဴဟာ တည္ၿငိမ္မႈ ရုတ္တရက္ ဆုိးရြားသြားမယ္ဆိုတာ သံသယရွိစရာ မလိုပါဘူး။ အေမရိကန္က ဒုံးက်ည္ျဖန္႔ခ်ထားမယ္ဆိုရင္ ႐ုရွားဘက္ကလည္း လက္ဦးမႈရေအာင္ တိုက္ခုိက္ရမယ္ဆိုတဲ့ လမ္းစဥ္ကို ကိုင္စြဲထားဖို႔ လိုအပ္ပါလိမ့္မယ္။”
႐ုရွား ဒုႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး Sergey Ryabkov ကေတာ့ အေမရိကန္တုိ႔ စတင္ မလုပ္ေဆာင္သမွ် ႐ုရွားဘက္က ဒုံးက်ည္ေတြကို ျဖန္႔ခ်ထားမွာ မဟုတ္ဘူးလို႔ ဆုိပါတယ္။ တာလတ္ပစ္ ဒုံးက်ည္ေတြ ျဖန္႔ခ်ထားေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဆုိင္းငံ့သေဘာတူညီခ်က္တရပ္ လက္မွတ္ထုိးဖို႔လည္း အေမရိကန္တို႔ကို ေဆာ္ၾသ လုိက္ပါတယ္။ Alexander Goltz ဟာ စစ္ေရးကၽြမ္းက်င္သူတဦး ျဖစ္ပါတယ္။
“ ဆုိင္းငံ့ေရးကိစၥ လက္မွတ္ထိုးဖို႔ဆိုတာ အလားအလာ သိပ္နည္းတယ္လို႔ က်ေနာ္ ထင္ပါတယ္။ ဒီကိစၥကို လက္မွတ္ေရးထုိးၾကဖုိ႔ က်ေနာ္ကေတာ့ ေထာက္ခံပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ လက္နက္ ထိန္းခ်ဳပ္ေရးကို ပုံစံတမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ ဆက္လက္ထိန္းသိမ္းထားမယ့္ကိစၥ ေဆြးေႏြးမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ႏွစ္ဖက္စလုံးက လႈိက္လႈိက္လွဲလွဲ မရွိၾကတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။”
အေမရိကန္ အမ်ဳိးသားလုံၿခဳံေရးအႀကံေပး John Bolton က အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုဟာ ရုရွား၊ တ႐ုတ္တို႔နဲ႔အတူ လက္နက္ထိန္းခ်ဳပ္ေရး သေဘာတူညီမႈသစ္တရပ္ ရယူဖို႔ ရည္ရြယ္ထားတယ္လို႔ ဆုိပါတယ္။ သမၼတ ထရမ့္အစိုးရက သေဘာတူညီမႈသစ္တရပ္ ရရွိႏိုင္တယ္ဆိုၿပီး အေကာင္းျမင္တဲ့ သေဘာထားကို ျပသေနပါတယ္။ ရုရွားေခါင္းေဆာင္ေတြကလည္း ေစ့စပ္ညႇိႏႈိင္းေရး တံခါးဖြင့္ထားဆဲ ျဖစ္တယ္လို႔ေတာ႔ ေျပာၾကားေနၾကေၾကာင္းပါ။
VOA
0 comments:
Post a Comment